Yeni Kooperatifçilik Kimliği ve Türkiye’de Tarımsal Kooperatifler
DOI:
https://doi.org/10.63556/ankad.v10i2.330Anahtar Kelimeler:
kooperativizm- geleneksel kooperatifler- ticari kooperatifler- tarım sektörü- TürkiyeÖzet
Günümüzde Türkiye’de tarım sektörünün hala büyük önem taşıması nedeniyle, temel işlevleri üyelerine/ortaklarına girdi ve kredi sağlama, ürünlerini toplama, depolama ve işleme, pazarlama ve satış vb. olan tarımsal kooperatifler önemli örgütlerdir. Birleşmiş Milletler 2025 yılını uluslararası kooperatifçilik yılı olarak ilan ederken, FAO kooperatiflerin özellikle tarımsal gıda sektöründe, açlık ve yetersiz beslenmeyle mücadelede önemli bir rol oynadığını vurgulamıştır. Ancak kooperatiflerin işlevlerini yerine getirebilmesi, varlığını sürdürebilmesinin önünde engeller bulunmaktadır. Kooperatiflerin önündeki engelleri aşabilmesi için evrensel ilkeleri ve kimliklerini korumak yanında ticari faaliyetlerde de bulunabilmesine ilişkin konuların tartışılması önem taşımaktadır. Resmi kurumlardan elde edilen veriler ve yapılan çalışmalar incelendiğinde tarımsal kooperatiflerin sermaye yetersizliği nedeniyle etkinlik ve rekabet gücünün zayıf olduğu görülmektedir. Sonuç olarak tarımsal kooperatiflerin evrensel ilke ve kimliklerini koruyarak ticari faaliyette bulunmaları ve sermaye oluşturmalarının kooperatiflerin daha güçlü, daha etkin olması ve uzun vadeli sürdürülebilirliği açısından önemli olduğu görülmektedir.
Referanslar
Barton, D., Boland, M., Chaddad, F., & Eversull, E. (2011). Current challenges in financing agricultural cooperatives. Choices, 26(3). DOI: 10.22004/ag.econ.117410.
Brass, T. (2007). How Agrarian Cooperatives Fail: Lessons From 1970s Peru, The Journal of Peasant Studies, 34(2), 240-287.
Central Bank of the Republic of Türkiye - CBRT (2025). www.tcmb.gov.tr (Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası-TCMB)
Çelik, M. & Korkmaz, E. (2023). Türkiye Tarım Kredi Kooperatiflerinin Finansal Performansının Likidite, Finansal Yapı ve Kârlılık Göstergeleri Açısından Analizi, Sosyal Bilimlerde Akademik Araştırma ve Değerlendirmeler-V içinde (Ed. Ali ŞAHİN) S.343-361, Özgür Yayınları.
EUROSTAT (2026). Employment by detailed industry (NACE Rev.2), https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/nama_10_a64_e/default/table?lang=en
FAO (2022). Agricultural cooperatives, responsible sourcing and risk-based due diligence, http://openknowledge.fao.org/server/api/core/bitstreams/a33b508d-9429-4f01-b6a2-eba1be940f79/content
FAO (2025). https://www.fao.org/policy-support/news/detail/fao-highlights-the-cooperative-model-as-a-key-driver-in-the-fight-against-hunger-and-poverty/en 27/02/2025
Hansen, M., Morrow, J. L. & Batista, J. C. (2002). The Impact of Trust on Cooperative Membership Retention, Performance and Satisfaction: An Exploratory Study. The International Food and Agribusiness Management Review, 5(1), 41-59.
ILO (2022). Measuring Cooperatives: An information guide on the ILO Guidelines concerning Statistics of Cooperatives. www.ilo.org/sites/default/files/wcmsp5/groups/public/@ed_emp/@emp_ent/@coop/documents/publication/wcms_858833.pdf
ILO (2022a). Agriculture: a hazardous work. https://www.ilo.org/global/topics/safety-and-health-at-work/areasofwork/hazardous-work/WCMS_110188/lang--en/index .htm
İNGEV (2021). Sosyal Dayanışma Ekonomisi İçin Güçlü Kooperatifçilik, https://ingev.org/raporlar/Sosyal_Dayanisma_Ekonomisi_icin_Guclu_Kooperatifcilik.pdf
Kafaoğlu, B. (2001). Tarım Bolluk İçinde Yoksulluk, Kaynak Yayınları:337, ISBN: 975-343-335-2, İstanbul.
Kılıç Topuz, B. (2017). Samsun İli Tarımsal Üretici Birliklerinde Güven ve Performansa Etkili Faktörler. (Doktora Tezi). Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Samsun. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=q3 d9QtLoVA2OMExHSkJpf2m8ssBMAlSSledUgh gOAwu3MpsIpzfHPv45Ba-m2Oi
Önal, N. E. (2012). Anadolu Tarımının 150 Yıllık Öyküsü, Yazılama Yayınevi: 42, ISBN: 978-605-5892-34-0, İstanbul.
Pamuk, Ş. (2014). Türkiye’nin 200 Yıllık İktisadi Tarihi, İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
Republic of Türkiye Ministry of Agriculture and Forestry (2024). 2024 Yılı idare Faaliyet Raporu. https://www.tarimorman.gov.tr/SGB/Belgeler/Bakanl%C4%B1k_Faaliyet_Raporlar%C4%B1/Tar%C4%B1m%20ve%20Orman%20Bakanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1%202024%20Y%C4%B1l%C4%B1%20%C4%B0dare%20Faaliyet%20Raporu.pdf (Tarım ve Orman Bakanlığı).
Republic of Türkiye Ministry of Trade (2024). Kooperatif Bülteni Aralık 2024. https://esnafkoop.ticaret.gov.tr/data/670cc06f13b876dc68d93013/Kooperatif%20B%C3%BClteni%20Aral%C4%B1k%202024.pdf (Ticaret Bakanlığı).
Republic of Türkiye Ministry of Trade (2025). https://ticaret.gov.tr/kooperatifcilik/kooperatifler-hakkinda-bilgiler/tarihce#_ftn16
Sak, R., Şahin Sak, I. T., Şendik, Ç. Ö. &Nas, E. (2021). Bir araştırma yöntemi olarak doküman analizi, Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, cilt 4, sayı 1, 227-256, doi.org/10.33400/kuje.843306.
Soysal, M. (2006). Köy Sosyolojisi, Ç. Ü. Ziraat Fakültesi Genel Yayın No: 211. Ders Kitapları Yayın No: A-66, 2. Baskı, Adana.
Susam, N. & Bakkal, U. (2008). Türkiye’de Tarım Politikalarında Dönüşümün Kamu Bütçesi ve Ekonomi Üzerindeki Etkileri, Afyon Kocatepe Üniversitesi İİBF Dergisi, C.X, SI, ss.327-357.
Turkish Statistical Institute-TURKSTAT (2025). www.tuik.gov.tr (Türkiye İstatistik Kurumu-TÜİK)
Von Pischke, J. D. & Rouse, J. G. (2004). New strategies for mobilizing capital in agricultural cooperatives, https://www.fao.org/4/y5469e/y5469e04.htm#bm4.4
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Anadolu Kültürel Araştırmalar Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
