Coğrafi Sorgulamanın Bilimsel Haritası: Eğitim Literatürüne Bibliyometrik Bir Yaklaşım
DOI:
https://doi.org/10.63556/ankad.v10i2.337Anahtar Kelimeler:
Eğitim- Coğrafi Sorgulama- Bibliyometri- R-StudioÖzet
Bu çalışma, coğrafi sorgulama alanında gerçekleştirilen eğitim araştırmalarının eğilimlerini incelemek ve mevcut durumunu ortaya koymak amacıyla bibliyometrik analiz yöntemini kullanarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma, 1990–2024 yılları arasında Web of Science (WoS) ve Scopus veri tabanlarında “geographic inquiry” ifadesine dayalı sistematik aramalar yoluyla elde edilen veriler üzerinden yürütülmüştür. Veri toplama sürecinde arama sorguları, filtreleme kriterleri ve çıktı formatları titizlikle belirlenmiş; elde edilen veriler Excel ve R’nin Biblioshiny paketi kullanılarak entegre edilip nihai analiz için 33 benzersiz kayıt oluşturulmuştur. Analiz aşamasında, yıllara göre yayın ve atıf eğilimleri, önde gelen yazarlar ve ülkeler, en çok atıf alan makaleler, dergiler ve anahtar kelime trendlerinin yanı sıra kavramlar arasındaki ilişkilerin nasıl yapılandığı detaylı olarak incelenmiştir. Bulgular, coğrafi sorgulama araştırmalarının 2000’li yılların ortalarından itibaren ivme kazandığını, özellikle 2018 sonrasında artan yayın sayısıyla birlikte alanın eğitim teknolojileri, CBS uygulamaları ve sorgulama temelli öğrenme bağlamında çeşitlendiğini ortaya koymaktadır. En fazla atıf alan çalışmaların uygulama temelli, disiplinler arası ve dijital odaklı yöntemlere dayandığı görülmektedir. Ayrıca, coğrafi sorgulamanın öğretim programları, öğretmen eğitimi ve öğrencilerin 21. yüzyıl becerilerinin geliştirilmesiyle yakından ilişkili olduğu saptanmıştır Çalışma sonucunda, yapay zekâ destekli öğrenme ortamlarının ve teknolojik uygulamaların coğrafi sorgulama süreçlerine entegrasyonunun önemine dikkat çekilmiştir. Literatürdeki eğilimleri, boşlukları ve potansiyel gelişim alanlarını ortaya koyan bu çalışma, akademik ve uygulamaya yönelik önemli çıkarımlar sunmaktadır. Bu doğrultuda gelecekteki araştırmalar için; bir yandan eğitim bilimleri ve mühendislik alanları arasında disiplinler arası iş birliklerinin teşvik edilmesi, diğer yandan yenilikçi pedagojik yaklaşımların öğrencilerin sorgulama becerilerine ve mekânsal algılarına etkisini inceleyen uygulamalı ve deneysel çalışmaların artırılması önerilmektedir. Ayrıca araştırmaların ortaokul, lise ve yükseköğretim gibi farklı eğitim seviyelerini kapsayacak şekilde çeşitlendirilmesiyle hem teorik altyapının güçleneceği hem de beceri gelişim sürecine ilişkin daha kapsamlı veriler elde edileceği öngörülmektedir.
Referanslar
Adanalı, R. (2021). How geogames can support geographical education? Review of International Geographical Education Online, 11(1), 215-235. https://doi.org/10.33403/rigeo.855550
Aksoy, B. (2004). Coğrafya öğretiminde probleme dayalı öğrenme yaklaşımı (Yayımlanmamış doktora tezi). Gazi Üniversitesi.
Alazmi, H. (2024). Core Practices for Teaching Geographic Inquiry: The Delphi Study. Journal of Social Studies Education Research, 15(4), 223-261. https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1445939.pdf
Allen, R. F., & Molina, L. E. S. (1992). People and Places on Picture Postcards: A High-Interest Source for Geographic Education. Journal of Geography, 91(3), 106–112. https://doi.org/10.1080/00221349208979094
Anunti, H., Pellikka, A., Vuopala, E., & Rusanen, J. (2023). Digital story mapping with geomedia in sustainability education. International Research in Geographical and Environmental Education, 32(3), 197–216. https://doi.org/10.1080/10382046.2023.2183549
Batuyev, A. R., & Chervyakov, V. A. (1997). Geographıc ınformatıon technologıes ın envıronmental mappıng: Results of an ınternatıonal conference at ırkutsk. Mapping Sciences and Remote Sensing, 34(4), 272–276. https://doi.org/10.1080/07493878.1997.10642068
Bednarz, S. W. (2004). Geographic information systems: A tool to support geography and environmental education? GeoJournal, 60(2), 191–199. https://www.researchgate.net/publication/226984454_Geographic_Information_Systems_A_Tool_to_Support_Geography_and_Environmental_Education
Bornmann, L., & Daniel, H. D. (2008). What do citation counts measure? A review of studies on citing behavior. Journal of Documentation, 64(1), 45-80. https://doi.org/10.1108/00220410810844150
Bozyiğit, R., & Akça, D. (2017). Coğrafya öğretiminde coğrafi sorgulama becerisinin öğrencilerin tutum ve başarıları ile öğrenmenin kalıcılığı üzerine etkisi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (38), 72–85.
Broadus, R. (1987). Toward a definition of “bibliometrics”. Scientometrics, 12(5-6), 373-379.
Creswell, J. W. (2021). Araştırma tasarımı: Nitel, nicel ve karma yöntem yaklaşımları (E. Karadağ, Çev. Ed.). Nobel Akademik Yayıncılık.
Davidson, G. (2009). GTIP think piece – geographical enquiry. Geographical Association. https://geography.org.uk/wp-content/uploads/2023/07/ga_tp_s_enquiry.pdf
Demirci, A. (2006). Coğrafya öğretiminde coğrafi sorgulama becerisinin geliştirilmesi ve kullanımı. Marmara Coğrafya Dergisi, (14), 61–80.
Demirkaya, H. (2008). Coğrafya öğretiminde eleştirel düşünme stratejileri ve sorgulama yoluyla öğrenmenin kullanımı. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 12(1), 89–117.
Doering, A., Koseoglu, S., Scharber, C., Henrickson, J., & Lanegran, D. (2014). Technology Integration in K–12 Geography Education Using TPACK as a Conceptual Model. Journal of Geography, 113(6), 223-237. https://doi.org/10.1080/00221341.2014.896393
Donthu, N., Kumar, S., Mukherjee, D., Pandey, N., & Lim, W. M. (2021). How to conduct a bibliometric analysis: An overview and guidelines. Journal of Business Research, 133, 285–296. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2021.04.070
ESRI. (2003). Geographic inquiry: Thinking geographically. https://www.academia.edu/35087931/Geographic_Inquiry_Thinking_Geographically_ESRI_Schools_and_Libraries_Program_www_esri_com_k_12
Favier, T. T., & Van der Schee, J. A. (2012). Exploring the characteristics of an optimal design for inquiry-based geography education with Geographic Information Systems. Computers & Education, 58(1), 666-677. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2011.09.007
Geography Education Standards Project. (1994). Geography for life: National geography standards. National Geographic Research and Exploration.
Gersmehl, P. J., & Gersmehl, C. A. (2007). Spatial thinking by young children: Neurologic evidence for early development and “educability”. Journal of Geography, 106(5), 181–191. https://doi.org/10.1080/00221340701809108
Golledge, R., Marsh, M., & Battersby, S. (2008). A Conceptual Framework for Facilitating Geospatial Thinking. Annals of the Association of American Geographers, 98(2), 285–308. https://doi.org/10.1080/00045600701851093
Gülersoy, A. E., İlhan, A., & Çelik, M. A. (2024). Yapılandırmacı yaklaşım çerçevesinde coğrafya öğretiminde sorgulama temelli öğrenme. The Journal of Academic Social Science, 43(43), 59–78. https://doi.org/10.16992/ASOS.12124
Hmelo-Silver, C. E., Duncan, R. G., & Chinn, C. A. (2007). Scaffolding and achievement in problem-based and inquiry learning: A response to Kirschner, Sweller, and Clark (2006). Educational Psychologist, 42(2), 99–107. https://www.sfu.ca/~jcnesbit/EDUC220/ThinkPaper/HmeloSilverDuncan2007.pdf
Howell, J. B., & Maddox, L. E. (2024). Geographic inquiry for citizenship: Identifying barriers to improving teachers’ practice. The Journal of Social Studies Research, 48(1), 17-36. https://doi.org/10.1016/j.jssr.2022.04.001
Klein, P. (1995). Using inquiry to enhance the learning and appreciation of geography. Journal of Geography, 94(2), 358–367. https://doi.org/10.1080/00221349508979744
Maddox, L. E., Howell, J. B., & Saye, J. W. (2018). Designing Geographic Inquiry: Preparing Secondary Students For Citizenship. Journal of Geography, 117(6), 254–268. https://doi.org/10.1080/00221341.2018.1495249
Malone, L., Palmer, A. M., & Voigt, C. L. (2003). Mapping our world: GIS lessons for educators. ESRI Press.
Mishra, P., & Koehler, M. J. (2006). Technological Pedagogical Content Knowledge: A Framework for Teacher Knowledge. Teachers College Record, 108(6), 1017–1054. https://doi.org/10.1111/j.1467-9620.2006.00684.x
National Council for the Social Studies. (2014). College, Career, and Civic Life (C3) Framework. National Council for the Social Studies.
National Research Council. (2005, July). Learning to think spatially: GIS as a support system in the K–12 curriculum (Report in brief). The National Academies Press. https://filetransfer.itc.nl/pub/pgis/PGIS%20Articles/Mapping%20with%20children/learning_to_think_spatially_final.pdf
National Research Council. (2005). Learning to think spatially: GIS as a support system in the K–12 curriculum. The National Academies Press. https://filetransfer.itc.nl/pub/pgis/PGIS%20Articles/Mapping%20with%20children/learning_to_think_spatially_final.pdf
Oberle, A. (2020). Advancing students’ abilities through the geo-inquiry process. Journal of Geography, 119(2), 43–54. https://doi.org/10.1080/00221341.2019.1698641
Ofsted. (2008). Geography in schools: Changing practice (Ref. No 070044). London: Ofsted. https://dera.ioe.ac.uk/id/eprint/8167/1/Geography%20in%20schools%20changing%20practice%20(PDF%20format).pdf
Özer, E., Aktaş, O., Güz, M. Z., & Kılcan, B. (2025). Eğitimde dijital pedagoji çalışmalarına yönelik bir bibliyometrik analiz. Bayterek Uluslararası Akademik Araştırmalar Dergisi, 8(1), 38- 61. https://doi.org/10.48174/buaad.1667446
Pritchard, A. (1969). Statistical bibliography or bibliometrics. Journal of documentation, 25, 348. https://www.researchgate.net/publication/236031787_Statistical_Bibliography_or_Bibliometrics
Roberts, M. (2010). Geographical enquiry. Teaching geography, 35(1), 6. https://www.proquest.com/docview/232423673/fulltextPDF/96051CF20FE54A5CPQ/1?accountid=11054&sourcetype=Scholarly%20Journals
Roberts, M. (2013). Geography through enquiry: Approaches to teaching and learning in the secondary school. Geographical Association. https://www.scribd.com/document/862758781/Geography
Washington, A. M., & Andersen, L. (2016). Efficacy of creative training for gifted science students. In M. K. Demetrikopoulos & J. L. Pecore (Eds.), Interplay of creativity and giftedness in science (pp. 70–85). Sense Publishers. https://doi.org/10.1007/978-94-6300-163-2_5
Yiğit Özüdoğru, H. (2023). Coğrafya öğretmenlerinin coğrafi sorgulama yöntem ve becerilerine ilişkin uygulamalarının incelenmesi. E-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 14(2), 202–219. https://doi.org/10.19160/e-ijer.1246103
Yiğit Özüdoğru, H., & Yalçın, A. (2023). Sorgulama temelli öğrenme etkinliklerinin Bilim ve Sanat Merkezleri (BİLSEM) öğrencilerinin coğrafi sorgulama becerilerine etkisi. Millî Eğitim, 52(Özel Sayı 1), 197–224. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1288722
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Anadolu Kültürel Araştırmalar Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
