2018 ve 2024 Sosyal Bilgiler Öğretim Programlarının Yer Temelli Eğitim Bağlamında İncelenmesi
DOI:
https://doi.org/10.63556/ankad.v10i2.367Anahtar Kelimeler:
sosyal bilgiler- yer temelli eğitim- öğretim programı- sosyal bilgiler öğretim programıÖzet
“Dünyayı unutma”nın panzehiri olarak görülen yer temelli eğitim (YTE) bireyin içinde bulunduğu toplumun ve çevrenin eğitime dâhil edilmesi esasına dayanan bir eğitim yaklaşımıdır. YTE yaklaşımı yakın çevrenin tarihi, kültürel, doğal vb. özelliklerinin öğrenilmesini amaçlamaktadır. YTE yaklaşımıyla öğrencilere kazandırılması hedeflenen davranışlar/beceriler ile sosyal bilgiler dersiyle öğrencilere kazandırılması hedeflenenler birbiriyle benzerlik gösterdiğinden YTE yaklaşımının sosyal bilgiler dersinde kullanımının uygun olduğu düşünülmektedir. Bu nedenle 2018 ve 2024 sosyal bilgiler öğretim programlarında YTE’ye yer verilme durumunun ve iki programı karşılaştırmalı olarak incelenmesi hedeflenmiştir. Araştırma betimsel araştırma yaklaşımına dayalı olarak yapılandırılmıştır. Araştırmanın veri kaynağını 2018 ve 2024 programları oluşturmaktadır. Araştırmada veriler doküman analizi yöntemi ile toplanmış olup 2018 ve 2024 öğretim programlarındaki kazanımlar/öğrenme çıktıları incelenmiş ve bunların YTE ile ilişkili olup olmadığı belirlenerek bu öğretim programlarında YTE yaklaşımına yer verilme durumları karşılaştırılmıştır. Verileri analiz ederken betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Araştırma 2018 programındaki kazanımların 2024 programındaki öğrenme çıktılarına göre YTE ile daha fazla ilişkili olduğu tespit edilmiştir. Araştırma sonuçları doğrultusunda sosyal bilgiler dersi kapsamında YTE’ye daha sık yer verilmesi, okul dışı öğrenme faaliyetlerinin düzenlenmesi önerilerinde bulunulabilir.
Referanslar
Akkaya, M. (2014). Sosyal bilgilerde yer temelli öğretim yaklaşımı. [Yayınlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi.
Bartholomaeus, P. (2006). Some rural examples of place-based education. International Education Journal, 7(4), 480-489.
Beşoluk, Ş., Demirhan, E., Orhan, U., Mısır M.E., & Karahan, H. (2024, 13-15 Eylül). 2018 ve 2024 fen bilimleri öğretim programlarının yerellik bağlamında karşılaştırılması [Sözlü Bildiri]. ERPA International Congresses on Education, Balıkesir, Türkiye.
Cincera, J., Valesova, B., Krepelkova, S., Simonova, P., & Kroufek, R. (2019). Place-based education from three perspectives. Environmental Education Research, 25(10), 1510–1523. https://doi.org/10.1080/13504622.2019.1651826
Creswell, J. W. (2020). Eğitim araştırmaları. Nicel ve nitel araştırmanın planlanması, yürütülmesi ve değerlendirilmesi. Edam.
Çakmak, S., & Akbaş, Y. (2019). 7. sınıf öğrencilerinin yer temelli eğitim yaklaşımına dayalı proje çalışmalarının değerlendirilmesi. Electronic Turkish Studies, 14(3), 1301-1324. http://dx.doi.org/10.29228/TurkishStudies.22600
Deringer, S. A. (2017). Mindful place-based education: Mapping the literature. Journal of Experiential Education, 40(4), 333-348. https://doi.org/10.1177/1053825917716694
Ekerbiçer, E., & Çalışkan, H. (2025). 5. sınıf sosyal bilgiler ders kitaplarının yer temelli eğitim bağlamında incelenmesi. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25(2), 1059-1082, https://dx.doi.org/ 10.17240/aibuefd.2025..-1550391.
Ekerbiçer, E. (2025). Sosyal bilgiler öğretim programlarındaki yer temelli eğitime ilişkin kazanımların ders kitaplarına yansıması. [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Sakarya Üniversitesi.
Evans, R. T., & Kılınç, E. (2013). History of place-based education ın the social studies field. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(14), 263-280.
Fly, M. J. (2010). A place-based model for K-12 education in Tennessee. Department of Forestry, Wildlife, & Fisheries College of Agriculture Sciences and Natural Resources The University of Tennessee–Knoxville, TN.
Gruenewald, D. A. (2005). Accountability and collaboration: Institutional barriers and strategic pathways for place-based education. Ethics, Place & Environment, 8(3), 261–283. https://doi.org/10.1080/13668790500348208
Kalafat, S. (2018). 5. sınıf fen bilimleri dersindeki 'mantarları tanıyalım' konusunda, yer temelli eğitimin akademik başarıya ve tutuma etkisi. [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Ondokuz Mayıs Üniversitesi.
Karahan, H. (2024). 2018 fen bilimleri dersi öğretim programında yer alan kazanımların ve ders kitaplarında yer alan etkinliklerin yerelliğe yansıması. [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Sakarya Üniversitesi.
Kırboğa, O. (2022). Yer temelli öğretim yaklaşımının 12. sınıf coğrafya dersinde akademik başarıya etkisi ve uygulamaya yönelik öğrenci görüşleri. [Yayınlanmamış doktora tezi]. Atatürk Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Erzurum.
Köşker, N. (2012). Coğrafya eğitiminde yer temelli öğretim yaklaşımına ilişkin öğretmen görüşleri. [Yayınlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi.
Köşker, N., & Karabağ, S. (2012). Coğrafya eğitiminde yer temelli öğretim yaklaşımına ilişkin öğretmen görüşleri. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 163(163), 123-137.
Maguth, B. N., & Hilburn, J. (2011). The community as a learning laboratory: Using place based education to foster a global perspective in the social studies. Ohio Council for the Social Studies. 27-34.
Millî Eğitim Bakanlığı. (2018). Sosyal bilgiler dersi öğretim programı (İlkokul ve Ortaokul 4, 5, 6 ve 7. Sınıflar). Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları.
Millî Eğitim Bakanlığı. (2024). Sosyal bilgiler dersi öğretim programı (4, 5, 6 ve 7. Sınıflar): Türkiye yüzyılı maarif modeli. Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları.
Millî Eğitim Bakanlığı. (2023). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli: Öğretim programları ortak metni. Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları.
Mentiş Taş, A., & Özkaral, T. (2015). Sosyal bilgiler 4-5. sınıf programı ve ders kitaplarının yer temelli eğitim yaklaşımına göre değerlendirilmesi. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (Özel sayı), 32-43.
National Council for the Social Studies. (2010).National curriculum standards for social studies. https://www.socialstudies.org/
Özkaral, T. C., & Daş, H. (2022). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin yapılandırmacı yaklaşıma yönelik öz yeterlik algıları ile yer temelli eğitime ilişkin tutumları. Social Sciences Studies Journal (SSSJournal), 8(101), 2610-2621. https://doi.org/10.21733/ibad.846169
Powers, A. L. (2004). An evaluation of four place-based education programs. The Journal of Environmental Education, 35(4), 17-32. https://doi.org/10.3200/JOEE.35.4.17-32
Promise of Place. (2010). The benefits of place-based education: a report from the place-based education evaluation collaborative. https://www.promiseofplace.org/
Resor, C. W. (2010). Place-based education: What is its place in the social studies classroom? The Social Studies, 101(5), 185–188. https://doi.org/10.1080/00377990903493853
Russell‐ciardi, M. (2006). Place‐based education in an urban environment. Museum International, 58(3), 71–77. https://doi.org/10.1111/j.1468-0033.2006.00570.x
Sak, R., Şahin Sak, İ. T., Şendil, Ç. Ö., & Nas, E. (2021). Bir araştırma yöntemi olarak doküman analizi. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 4(1), 227-256.
Smith, G. A. (2002). Place-based education learning to be where we are. Phi Delta Kappan, 584-594. https://doi.org/10.1177/003172170208300806
Smith, G. A. (2007). Place‐based education: breaking through the constraining regularities of public school. Environmental Education Research, 13(2), 189–207. https://doi.org/10.1080/13504620701285180
Sobel, D. (2023). Yer temelli eğitim okulu ve yaşadığımız çevreyi birleştirmek. Yeni İnsan.
Tabaru Örnek, G. (2022). Hayat bilgisi dersinde yer temelli öğretim uygulamalarının öğrencilerin girişimcilik becerisi ve çevre okuryazarlığına etkisi. [Yayınlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi.
Tanrıöğen, A. (2014). Bilimsel araştırma yöntemleri. Anı yayıncılık
Üztemur, S., & Dere, İ. (2023). ‘I was not aware that I did not know’: developing a sense of place with place-based education. Innovation: The European Journal of Social Science Research, 36(3), 481–497. https://doi.org/10.1080/13511610.2022.2092457
Üztemur, S., Dinç, E., & Acun, İ. (2018). Yer temelli eğitim yaklaşımı ve sosyal bilgiler öğretim programlarına yansımaları. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(3), 141- 158. https://doi.org/10.17679/inuefd.326727
Wanich, W. (2006). Place-based education in the united states and thailand: with ımplications for mathematics education. Working Paper No. 33. Appalachian Collaborative Center for Learning, Assessment, and Instruction in Mathematics (ACCLAIM). https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED495019.pdf
Yemini, M., Engel, L., & Ben Simon, A. (2023). Place-based education–a systematic review of literature. Educational Review, 1-21. https://doi.org/10.1080/00131911.2023.2177260
Yıldırım, A., & Şimsek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin.
Yıldız, N., & Mentiş Taş, A. (2015). Hayat bilgisi 1, 2 ve 3. sınıf programı ile ders kitaplarının yer temelli eğitim açısından değerlendirilmesi. Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, (5), 273-284.
Yıldız Yılmaz, N., & Tabaru, G. (2017). Fen bilimleri 3 ve 4. sınıf öğretim programı ile ders kitaplarının yer temelli eğitim açısından incelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(3), 1584-1605. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2017.17.31178-338849
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Anadolu Kültürel Araştırmalar Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
