Çok Yönlü Liderlik ve Karizmatik Liderlik İletişiminin Psikolojik Sağlamlık Üzerindeki Etkisi

Yazarlar

DOI:

https://doi.org/10.63556/ankad.v10i2.412

Anahtar Kelimeler:

Çok Yönlü ve Karizmatik Liderlik- Karizmatik Liderlik- Psikolojik Sağlamlık- Beden Eğitimi Öğretmeni

Özet

Bu araştırmanın amacı çok yönlü liderlik ve karizmatik liderlik iletişiminin psikolojik sağlamlık üzerindeki etkisinin incelenmesidir. Araştırma grubunu yaş ortalaması 30,1 ± 7,15 olan ve Doğu Anadolu bölgesinde aktif olarak görev yapan 170 beden eğitimi ve spor öğretmeni oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak, araştırmacı tarafından oluşturulan kişisel bilgi formu, Dursun, Günay ve Yenel (2019) tarafından geliştirilen Çok Yönlü Liderlik Yönelimleri Ölçeği, Levine Kenneth (2007) tarafından geliştirilen ve Töremen, Demir ve Korkut (2015) tarafından Türk kültürüne uyarlanan Karizmatik Liderlik İletişim Ölçeği ve Smith, Dalen, Wiggins, Tooley, Christopher ve Bernard (2008) tarafından geliştirilen ve Tayfun Doğan (2015) tarafından Türkçeye uyarlanan Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği kullanılmıştır. Ölçeklerin alt boyutları ile cinsiyet değişkeni arasında bir fark çıkmaz iken, çalışılan eğitim kademesi ve yaşa göre psikolojik sağlamlık düzeylerinde farklılıklar görülmüştür. Ölçekler arasında düşük düzeyde pozitif yönlü ilişkiler görülmüş ve ayrıca politik liderlik ve sözsüz iletişim becerisinin psikolojik sağlamlık üzerinde açıklayıcı rolü tespit edilmiştir.

Referanslar

Altuntaş, S., & Genç, H. (2020). Mutluluğun yordayıcısı olarak psikolojik sağlamlık: Öğretmen örnekleminin incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 35(4), 936-948.

Arslan, H. & Uslu, B. (2014). Öğretmen Adaylarının Liderlik Yönelimlerinin İncelenmesi. e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 5(1), 42-60.

Avolio, B. J., & Yammarino, F. J. (Eds.). (2013). Transformational and charismatic leadership: The road ahead. Emerald Group Publishing.

Aydın, İ., Öncü, E., Akbulut, V., & Kılıç, S. K. (2019). Öğretmen Adaylarında Boş Zaman Sıkılma Algısı Ve Psikolojik Sağlamlık İlişkisi. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 21(1), 39-53.

Aygün, M. (2018). Buz hokeyi sporcularının duygusal zekâ ve liderlik özelliklerinin sportif sürekli kendine güven üzerine etkisi. (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Atatürk Üniversitesi Kış Sporları ve Spor Bilimleri Enstitüsü, Erzurum.

Baatz, J., & Wirzberger, M. (2025). Resilience as a professional competence: a new way towards healthy teachers?. Social Psychology of Education, 28(1), 56.

Beltman, S., Mansfield, C., & Price, A. (2011). Thriving not just surviving: A review of research on teacher resilience. Educational research review, 6(3), 185-207.

Bolman, L. G., & Deal, T. E. (1991). Leadership and management effectiveness: A multi‐frame, multi‐sector analysis. Human resource management, 30(4), 509-534.

Bolman, Lee G. ve Deal, Terrence (1991). Liderlik ve Yönetim Etkinliği: Çok Çerçeveli, Çok Sektörlü Bir Analiz, İnsan Kaynakları Yönetimi Dergisi, 30(4), 509-534.

Chao, Q. (2024). A Study on the Relationship Between Psychological Resilience and Communication Ability of Preschool Teachers Under the “Double Reduction” Policy. Studies in Psychological Science, 2(4), 73-79.

Cohen, L., Manion, L. ve Morrison, K. (2011). Research methods in education. London: Routledge.

Ćwiąkała, J., Gajda, W., Ćwiąkała, M., Górka, E., Baran, D., Wojak, G., & Piwnik, J. (2025). The Importance Of Emotıonal Intellıgence In Leadershıp For Buıldıng An Effectıve Team. Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej. Organizacja İ Zarządzanie, (221).

Çoban, E., & Kılıç, Y. (2021). Öğretmenlerin Liderlik Düzeyleri ile Uğradıkları Psikolojik Şiddet Düzeyleri Arasındaki İlişki. Türkiye Eğitim Dergisi, 6(1), 230-243.

Da’as, R. A. (2024). Understanding how charismatic school leaders affect a teacher’s readiness for change: The role of perspective-taking. Journal of Research on Leadership Education, 19(1), 28-52.

Dereli, M. (2003). A survey research of leadership styles of elementary school principles. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Ankara.

Dinçer, T. (2012). Edirne ilinde görev yapan beden eğitimi öğretmenlerinin liderlik davranışlarının değerlendirilmesi. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Trakya Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Edirne.

Doğan, T. (2015). Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği’nin Türkçe uyarlaması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. The Journal of Happiness & Well-Being, 3(1), 93-102.

Dokuz, O. (2023). Öğretmenlerin psikolojik sağlamlık ve yenilikçi iş davranışına ilişkin algıları. Pamukkale Üniversitesi, Yayımlanmamış Tezsiz Yüksek Lisans Tezi.

Duran, A. (2016). Okul yöneticilerinin mutluluk düzeylerinin öz-yeterlikleriyle ilişkisi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Tokat.

Dursun, E. ve Göksel, A. (2022). Öğrencilerin liderlik yönelimlerinin incelenmesi (Spor bilimleri fakültesi örneği). Sportif Bakış: Spor ve Eğitim Bilimleri Dergisi, 9(1), 111-123.

Dursun, M., Günay, M. ve Yenel, İ. F. (2019). Çok yönlü liderlik yönelimleri ölçeği (ÇYLYÖ): geçerlik ve güvenirlik çalışması. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 2(2), 333-347.

Genç, H., Şahin, Y. ve Altuntaş, S. (2016). Öğretmenlerde mutluluk ve iyimserlik üzerine bir araştırma. I. Avrasya Pozitif Psikoloji Kongresi, İstanbul.

Guthrie, K. L., & Jenkins, D. M. (2018). The role of leadership educators: Transforming learning. IAP.

Güler, B., Dursun, M. ve Günay, M. (2020). Spor lisesi öğrencilerinin liderlik yönelimlerinin incelenmesi. Uluslararası Güncel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6(2), 576-587.

Hill-Berry, N. P., & Burris-Melville, T. S. (2025). When the going gets tough: Educational leadership and resilience in times of crises. Power and Education, 17(2), 216-240.

Iqbal, B. S. (2014). Leadership: The Power of Emotional Intelligence.

Karasar, N. (2018). Bilimsel araştırma yöntemi kavramlar ilkeler teknikler, Nobel Yayınevi: Ankara.

Kaya, A. (2024). The association between transformational leadership and teachers' creativity: professional resilience and job satisfaction as mediators. Frontiers in Psychology, 15, 1514621.

Kline, RB. (2015). Principles and practice of structural equation modeling. Guilford Press, New York.

Konidari, V., & Stathopoulos, N. (2025, April). System-level educational leadership as a resilience building mechanism: The case of Greece. In Forum for Education Studies 3(2), 2458-2458.

Köse, F. (2022). Öğretmenlerin psikolojik sağlamlıkları ve kendini işe vermeleri üzerine korelasyonel bir çalışma. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(1), 102s-110.

Kurt, H. M. (2023). Beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin çok yönlü liderlik yönelimleri ve psikolojik dayanıklılık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İzmir.

Levine, K. (2007). Communicating charisma: Developing the charismatic leadership communication scale. Paper presented at the International Communication Association Conference.

Lu, J., Chen, J., Li, Z., & Li, X. (2024). A systematic review of teacher resilience: A perspective of the job demands and resources model. Teaching and Teacher Education, 151, 104742.7

Lucke, J.F. (2005). The Α And The Ω Of Congeneric Test Theory: An Extension of Reliability and İnternal Consistency to Heterogeneus Tests. Applied Psychological Measurement, 29(1), 65-81.

Mangundjaya, W. (2020). Testing the role of charismatic leadership, psychological climate, and organizational citizenship behavior on resilience. In 3rd Forum in Research, Science, and Technology (FIRST 2019) (pp. 44-51). Atlantis Press.

Mangundjaya, W. L., Supriyadi, T., Nugraha, A. C. W., & Wicaksana, S. A. (2024). Exploring resilience as a mediator between charismatic leadership and affective commitment to change. Revista de Gestão Social e Ambiental, 18(1), e06802-e06802.

Marangoz, M. C., Elçiçek, M., Pesen, A., & Erdemci, H. (2022). Öğretmenlerin Uzaktan Eğitime Yönelik Tutum, Psikolojik Sağlamlık ve Yaşam Doyumu Düzeyleri Üzerine Bir İnceleme. Ekev Akademi Dergisi, (89), 101-120.

Mcardle, M. K. (2008). Leadership orientations of community college presidents and the administrators who report to them: a frame analysis. Unpublished doctoral dissertation, University of Central Florida, College of Education, Florida.

Money, K. W., Hasson, J. S., & Rosenbalm, B. M. (2022). Riding the Waves of Change: Supporting Teacher Leadership and Resilience. School-University Partnerships, 15(2), 47-53.

Mu, G. M. (2024). A systematic literature review of building resilience for pre-service teachers. International Journal of Educational Research, 128, 102476.

Nombrado, C. (2025). Instructional Leadership of School Heads, Organizational Factors, and Resiliency: A Structural Equation Model on Psychological Well-Being of Public School Teachers. Research Frontiers: International Journal of Social Science and Technolog. 1(1), 42-75.

Onan, G., Sürücü, L., Bekmezci, M., Dalmış, A. B., & Sunman, G. (2025). Relationships Between Positive Leadership Styles, Psychological Resilience, and Burnout: An Empirical Study Among Turkish Teachers. Behavioral Sciences, 15(6), 713.

Özen, U. (2024). Investigating the relationship between interpersonal communication disposition and psychological resilience in university students. International Journal on Social Education Sciences), 6(4), 503-516.

Polat, M. (2023). Pre-Service Teachers' Multidimensional Leadership Orientations: A PLS-SEM Modelling. Online Submission, 4(1), 131-149.

Salvo-Garrido, S., Cisternas-Salcedo, P., & Polanco-Levicán, K. (2025). Understanding teacher resilience: Keys to well-being and performance in Chilean elementary education. Behavioral Sciences, 15(3), 292.

Schober, P., Boer, C., & Schwarte, L.A. (2018). Correlation coefficients: Appropriate use and interpretation. Anesthesia & Analgesia, 126(5), 1763-1768.

Serey, M., Phon, S., Hill, S., Sam, R., Em, S., & Pagilagan, A. (2025). Transformational Leadership in Education: A Review of Concepts, Roles, Challenges, Practices and their Effects. Indonesian Journal of Education Research (IJoER), 6(3), 354-364.

Smith, B. W., Dalen, J., Wiggins, K., Tooley, E., Christopher, P., & Bernard, J. (2008). The Brief Resilience Scale: Assessing the ability to bounce back. International Journal of Behavioral Medicine, 15(3), 194-200.

Tabachnick, B.G. & Fidell, L. S. (2007). Using multivariate statistics. Boston, MA: Pearson Educatiın, Inc.

Töremen, F., Demir, H., & Korkut, A. (2015). Karizmatik Liderlik İletişim Ölçeğini Türk Kültürüne Uyarlama Çalışması. Anadolu Eğitim Liderliği ve Öğretim Dergisi (Anatolian Journal of Educational Leadership and Instruction), 3(2), 27-40.

Töremen, F., Demir, H., & Korkut, A. (2015). Karizmatik Liderlik İletişim Ölçeğini Türk Kültürüne Uyarlama Çalışması. Anadolu Eğitim Liderliği ve Öğretim Dergisi, 3(2), 27-40.

Ulukan, M. (2020). Öğretmenlerin Mutluluk İle Psikolojik Sağlamlık Düzeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Journal of International Social Research, 13(73).

Yalçın, E., Yalçın, S., & Köroğlu, M. (2024). Liderlik Stilleri ile Psikolojik Dayanıklılık ve Psikolojik İyi Oluş Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Trakya Eğitim Dergisi, 14(2), 865-879.

Yılmaz, M., & Yalçın, S. (2020). Öğretmenlerin psikolojik dayanıklılıkları ile iş yaşam kaliteleri arasındaki ilişkinin araştırılması. OPUS International Journal of Society Researches, 16(Eğitim ve Toplum Özel sayısı), 5955-5973.

Yiğit, Y., Doğan, S. & Uğurlu, C. T. (2013). Öğretmenlerin öğretmen liderliği davranışlarına ilişkin görüşleri. Cumhuriyet International Journal of Education-CIJE, 2(2), 93-105.

Zadok, A., Benoliel, P., & Schechter, C. (2024, June). Organizational resilience and transformational leadership for managing complex school systems. In Frontiers in Education. 9, 1333551. Frontiers Media SA.

İndir

Yayınlanmış

2026-05-24

Nasıl Atıf Yapılır

ARSLANBOĞA, R. (2026). Çok Yönlü Liderlik ve Karizmatik Liderlik İletişiminin Psikolojik Sağlamlık Üzerindeki Etkisi. Anadolu Kültürel Araştırmalar Dergisi, 10(2), 724–742. https://doi.org/10.63556/ankad.v10i2.412

Benzer Makaleler

<< < 10 11 12 13 14 15 16 > >> 

Bu makale için ayrıca gelişmiş bir benzerlik araması başlat yapabilirsiniz.