Türkiye'de Sürdürülebilir Büyüme İçin Kapsayıcı Gelir Dağılımının Önemi: Bir Zaman Serisi Analizi
DOI:
https://doi.org/10.63556/ankad.v10i2.419Anahtar Kelimeler:
Gelir Adaletsizliği- Ekonomik Büyüme- Gini Katsayısı- ARDL Model- Eşbütünleşme AnaliziÖzet
Bu çalışma, Türkiye'de gelir dağılımının ekonomik büyüme üzerindeki etkisini 2005–2024 dönemi için ulusal düzeydeki zaman serisi verilerini kullanarak ekonometrik olarak incelemektedir. Gelir dağılımının (Gini katsayısı ile ölçülen) sürdürülebilir büyüme üzerindeki rolü, politika yapıcılar için kritik öneme sahiptir. Gecikmeli Dağıtılmış Otoregresif Model (ARDL) ile yapılan uzun dönemli ekonometrik analiz, gelir adaletsizliğindeki artışın, ekonomik büyüme oranını istatistiksel olarak anlamlı ve negatif bir şekilde etkilediğini göstermektedir. Analizin zaman serisi yöntemleriyle uygulanması, makroekonomik değişkenler arasındaki uzun ve kısa dönemli dinamiklerin incelenmesi açısından metodolojik bir avantaj sağlamaktadır. Kontrol değişkenleri olarak ele alınan yatırımların pozitif, enflasyon oranının ise negatif etkileri, teorik literatürle uyumlu şekilde fiyat istikrarının ve sermaye birikiminin önemini teyit etmektedir. Bu bulgu, gelir adaletsizliğinin beşerî sermaye yatırımlarını kısıtlayarak ve iç talebi daraltarak büyümeyi yavaşlattığı yönündeki modern teorik yaklaşımları desteklemektedir. Sonuçlar, Türkiye'nin yalnızca GSYİH artışına odaklanmak yerine, kapsayıcı ve adil gelir dağılımı politikalarını temel bir makroekonomik hedef olarak benimsemesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Özellikle gelir adaletsizliğini azaltacak eğitim, sağlık ve istihdam odaklı makroekonomik reformlar önerilmektedir.
Referanslar
Acemoğlu, D., & Robinson, J. A. (2012). Why nations fail: The origins of power, prosperity, and poverty. Crown Business.
Aghion, P., Harris, C., Howitt, P., & Vickers, J. (1999). Competition and growth: A review of theory and evidence. Economic Policy, 14(28), 77–109.
Alesina, A., & Perotti, R. (1996). Income distribution, political instability, and investment. European Economic Review, 40(5), 1203–1228.
Alesina, A., & Rodrik, D. (1994). Distributive politics and economic growth. The Quarterly Journal of Economics, 109(2), 465–490. https://doi.org/10.2307/2118470
Atkinson, A. B. (2015). Inequality: What can be done? Harvard University Press.
Berber, M., & Artan, S. (2004). Enflasyon ve ekonomik büyüme ilişkisi: Türkiye örneği. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, (23), 1–18.
Cingano, F. (2014). Trends in income inequality and its impact on economic growth. OECD Social, Employment and Migration Working Papers, (163). https://doi.org/10.1787/5jxrjncwxv6j-en
Çevik, E., & Taşar, S. (2020). Türkiye’de gelir dağılımı ve ekonomik büyüme ilişkisi: Ekonometrik bir analiz. Ege Akademik Bakış, 20(2), 221–235.
Dabla-Norris, E., Kochhar, K., Suphaphiphat, R., Ricka, F., & Tsounta, E. (2015). Causes and consequences of income inequality: A global perspective. International Monetary Fund.
Forbes, K. J. (2000). A reassessment of the relationship between inequality and growth. The American Economic Review, 90(4), 869–887.
Galor, O., & Zeira, J. (1993). Income distribution and macroeconomics. The Review of Economic Studies, 60(1), 35–52.
Gülmez, A., & Yardımcıoğlu, F. (2012). Gelir dağılımı eşitsizliği ve ekonomik büyüme ilişkisi: Türkiye örneği (1980-2010). Sosyoekonomi, (18), 125–150.
Kaldor, N. (1957). A model of economic growth. The Economic Journal, 67(268), 591–624.
Kar, M., & Agir, H. (2006). Türkiye'de gelir dağılımı ve ekonomik büyüme. İktisat İşletme ve Finans, 21(244), 105–118.
Kumhof, M., & Ranciere, R. (2010). Inequality, leverage, and crises: The case of the two waves of financial innovation (IMF Working Paper, No. WP/10/266). International Monetary Fund.
OECD. (2024). Income inequality (Gini coefficient). OECD Data. https://data.oecd.org (Erişim tarihi: 25 Kasım 2025).
Ostry, J. D., Berg, A., & Tsangarides, C. G. (2014). Redistribution, inequality, and growth. IMF Staff Discussion Note.
Özdemir, A. R. (2020). Türkiye ekonomisinde kapsayıcı büyüme üzerine bir inceleme. Akademik Hassasiyetler Matematiksel İktisat ve Ekonometri Dergisi, 7(14), 21–45.
Stiglitz, J. E. (2012). The price of inequality: How today's divided society endangers our future. W. W. Norton & Company.
Türkiye İstatistik Kurumu. (2005–2024). Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması Sonuçları. TÜİK Veri Tabanı. https://www.tuik.gov.tr (Erişim tarihi: 25 Kasım 2025).
Yılmaz, R. (2018). Türkiye'de eğitim, gelir dağılımı ve ekonomik büyüme etkileşimi: Ampirik bir analiz. Toplum ve Ekonomi, (5), 89–112.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Anadolu Kültürel Araştırmalar Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
