2023 Cumhurbaşkanlığı Seçimlerinde Cumhurbaşkanı Adaylarının Aile Söylemleri: Bir Tematik Analiz
DOI:
https://doi.org/10.63556/ankad.v10i3.424Anahtar Kelimeler:
Siyasal iletişim- Aile söylemi- Tematik analiz- Toplumsal cinsiyet- Değerler siyasetiÖz
2023 Türkiye Cumhurbaşkanlığı seçimleri, siyasal iletişimde aile kavramının yoğun biçimde hem ideolojik hem de kültürel bir sınır çizme aracı olarak kullanıldığı bir dönem olmuştur. Bu çalışma ile seçim kampanyalarında Cumhurbaşkanlığı adaylarının aile kavramını nasıl kullandıkları, bu söylemlerin hangi değer sistemlerine yaslandığını ve toplumsal cinsiyet ile nasıl ilişkilendirildiğinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma ile Recep Tayyip Erdoğan ve Kemal Kılıçdaroğlu’nun seçim sürecindeki aile söylemleri karşılaştırmalı biçimde incelenmiş; bu söylemlerin toplumsal cinsiyet, değerler siyaseti ve seçim stratejileriyle ilişkisi analiz edilmiştir. Araştırmanın örneklemi, her iki ana adaydan eşit şekilde seçilen ve doğrulanabilir kaynaklara dayanan söylem birimlerinden oluşmuştur. Nitel araştırma kapsamında içerik analizi ve tematik analiz birlikte uygulanmış; “aile”, “kadın”, “çocuk”, “eşitlik”, “koruma”, “manevi değer” ve “cinsiyet” gibi anahtar kavramların dağılımı ayrıntılı biçimde incelenmiştir. Bulgular, Erdoğan’ın aileyi milli ve manevi değerlerin taşıyıcısı, dış tehditlere açık ve korunması gereken bir kurum olarak inşa ettiğini; Kılıçdaroğlu’nun ise aileyi sosyal adalet, refah, eşitlik ve devlet güvencesi çerçevesinde değerlendirdiğini göstermiştir. Sonuç olarak çalışma; aile söyleminin, seçim dönemlerinde ideolojik farklılıkları görünür kılan, seçmenle duygusal bağ kurmayı kolaylaştıran ve değerler siyasetinde güçlü bir araç olarak işlev gördüğünü ortaya koymuştur.
Referanslar
Acar, F. ve Altunok, G. (2013). The ‘politics of intimate’ at the intersection of neo-liberalism and neo-conservatism in contemporary Turkey. Women’s Studies International Forum, 41, 14–23. DOI: https://doi.org/10.1016/j.wsif.2013.02.005.
Adalet ve Kalkınma Partisi. (2023). AK Parti Seçim Beyannamesi tanıtım konuşması. https://www.akparti.org.tr/haberler/cumhurbaskanimiz-erdogan-ak-parti-secim-beyannamesi-ve-milletvekili-aday-tanitim-toplantisi-nda-konustu-11-04-2023-17-11-23/ adresinden 03.11.2025 tarihinde erişilmiştir.
Akgün, B. (2000). Türkiye’de seçmen davranışı: Partizan tutumlar, ideoloji ve ekonomik faktörlerin oy vermeye etkisi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 1(4), 75-92.
Althusser, L. (2003). İdeoloji ve devletin ideolojik aygıtları (A. Tümertekin, Çev.). İstanbul: İthaki Yayınları.
Anadolu Ajansı. (2023a). Erdoğan’ın aile, kadın ve çocuk politikalarına ilişkin açıklamaları. https://www.aa.com.tr/tr/politika/cumhurbaskani-erdogan-14-mayisi-yeni-atilimlar-yapacagimiz-turkiye-yuzyilinin-miladi-olarak-goruyoruz/2890382 adresinden 03.11.2025 tarihinde erişilmiştir.
Anadolu Ajansı. (2023b). Aday listesi. https://www.aa.com.tr/tr/gundem/cumhurbaskani-secimi-kesin-aday-listesi-resmi-gazetede-yayimlandi/2859884 adresinden 03.11.2025 tarihinde erişilmiştir.
Arat, Y. (2022). Democratic backsliding and the instrumentalization of women’s rights in Turkey. Politics and Gender, 18(4), 911–941. DOI: https://doi.org/10.1017/S1743923X21000192.
Arı, Y. (2023). Aile kurumunun işlevleri nelerdir ve neden önemlidir? sosyolojik bir araştırma. K. Ertaş (Ed.), İlahiyat Alanında Uluslararası Araştırma ve Değerlendirmeler içinde (127-139). Ankara: Serüven Yayınevi.
Ayandon. (2023). Kılıçdaroğlu’nun mütedeyyin kadınlara yönelik açıklaması. https://www.ayandon.com.tr/kilicdaroglu-sevgili-genc-mutedeyyin-kadinlar-tum-haklarinizi-3-5-oya-sattilar-bay-kemal-asla-kazanimlara-dokunmaz/950/?utm_source adresinden 03.11.2025 tarihinde erişilmiştir.
Bayer, A. (2013). Değişen toplumsal yapıda aile. Şırnak Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 4(8), 101-129.
Bianet. (2023). Kılıçdaroğlu: Tek bir çocuğun aç yatmayacağı bir cumhuriyet hayalidir. https://bianet.org/haber/kilicdaroglu-genclere-seslendi-tum-acilar-bitecek-sevgiler-cicek-acacak-277668 adresinden 03.11.2025 tarihinde erişilmiştir.
BirGün. (2023). Kılıçdaroğlu’nun 23 Nisan tarihli yazısı. https://www.birgun.net/haber/kilicdaroglu-ndan-23-nisan-mesaji-342278 adresinden 03.11.2025 tarihinde erişilmiştir.
Braun, V. and Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. DOI: https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa.
Bozaslan, E. Ç. (2018). Muhafazakârlık ve Ak Parti’nin aile politikaları, Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi, Ankara.
Cohen, S. (1972). Folk devils and moral panics: The creation of the mods and rockers. MacGibbon and Kee.
Creswell, J. W. (2007). Qualitative inquiry & research design: Choosing among five approaches. California: Sage Publications.
Cumhuriyet. (2023). Aile Destekleri Sigortası kampanya videosuna ilişkin haber. https://www.cumhuriyet.com.tr/turkiye/son-dakika-akp-secim-beyannamesi-aciklaniyor-2070446 adresinden 03.11.2025 tarihinde erişilmiştir.
Cumhuriyet Halk Partisi. (2023a). Sana Söz – Aile Destekleri Sigortası kampanya videosu. https://chp.org.tr/haberler/chp-lideri-ve-cumhurbaskani-adayi-kemal-kilicdaroglu-bu-ulkede-hicbir-cocuk-yataga-ac-girmeyecek-sana-soz?utm_source adresinden 03.11.2025 tarihinde erişilmiştir.
Cumhuriyet Halk Partisi. (2023b). Aile Destekleri Sigortası programı bilgilendirme açıklaması. https://chp.org.tr/haberler/chp-lideri-ve-cumhurbaskani-adayi-kemal-kilicdaroglu-bu-ulkede-hicbir-cocuk-yataga-ac-girmeyecek-sana-soz?utm_source adresinden 03.11.2025 tarihinde erişilmiştir.
Çiçek, Z. (2021). Çağdaş toplum dinamikleri ekseninde değişen evlilik ve aile kurumu. Premium e-Journal of Social Sciences (PEJOSS), 5(17), 664-686. DOI: https://doi.org/10.37242/pejoss.2201.
Demir, M. İ. (2018). Siyasal iletişim: Kavramsal bir derleme. Uluslararası Sanat Kültür ve İletişim Dergisi, 1(1), 79-104.
Demirören Haber Ajansı. (2023). Erdoğan’ın LGBT açıklamaları üzerine haber. https://www.dha.com.tr/politika/cumhurbaskani-erdogan-7li-masanin-dolgu-malzemeligine-razi-oldular-2234932 adresinden 03.11.2025 tarihinde erişilmiştir.
Durmuşoğlu, K. (2019). Türkiye’de sosyal değişim sürecinde sekülerleşme eğilimleri üzerine sosyolojik bir değerlendirme, Doktora Tezi, Bursa Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bursa.
Engin, M. (2021). Türkiye’de iç göçün aile kurumu üzerindeki etkileri. Journal of Süleyman Demirel University Institute of Social Sciences Year, 3(41), 230-243.
Entman, R. M. (1993). Framing: Toward clarification of a fractured paradigm. Journal of Communication, 43(4), 51–58. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1460-2466.1993.tb01304.x.
Erol, M. (2025). Siyasal lider olarak Recep Tayyip Erdoğan’ın 2023 seçim konuşmalarının içerik, söylem ve çerçeveleme analizi: WordSmith ile nicel bir inceleme. İletişim ve Diplomasi, 3(1), 45–72. DOI: https://doi.org/10.54722/iletisimvediplomasi.1680910.
Esping-Andersen, G. (1990). The three worlds of welfare capitalism. Polity Press.
Gazete Oksijen. (2023). Kılıçdaroğlu’nun cinsiyetçi söyleme karşı açıklaması. https://gazeteoksijen.com/turkiye/kilicdaroglundan-kari-gibi-pankartina-yanit-biz-hayati-paylasmaktan-gurur-duyariz-177876?utm_source= adresinden 03.11.2025 tarihinde erişilmiştir.
Gül, Z. (2024). Sekülerleşen Türkiye’de aileye bakış: Üniversite öğrencileri üzerine bir inceleme, Yüksek Lisans Tezi, Bursa Uludağ Üniversitesi, Bursa.
Gülalp, H. (2003). Whatever happened to secularization? The multiple Islams in Turkey. The South Atlantic Quarterly, 102(2-3), 381–395. DOI: https://doi.org/10.1215/00382876-102-2-3-381.
Habermas, J. (1976). Legitimation crisis (T. McCarthy, Trans.). London: Heinemann.
Hier, S. P. (2002). Raves, risks and the ecstacy panic: A case study in the subversive nature of moral regulation. Canadian Journal of Sociology, 27(1), 33–57. DOI: https://doi.org/10.2307/3341411.
İletişim Başkanlığı. (2023). Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın aile destek sistemi açıklamaları. https://www.iletisim.gov.tr/turkce/haberler/detay/cumhurbaskani-erdogan-tvnet-canli-yayininda-gundeme-iliskin-sorulari-yanitladi adresinden 03.11.2025 tarihinde erişilmiştir.
Kandiyoti, D. (2016). Locating the politics of gender: Patriarchy, neo-liberal governance and violence in Turkey. Research and Policy on Turkey, 1(2), 103–118. DOI: https://doi.org/10.1080/23760818.2016.1201242.
Kapusızoğlu, M., ve Dursunoğlu, İ. (2025). Türkiye’de siyasal parti programlarının aile olgusuna yönelik içerik analizi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 27(Aile Özel Sayısı), 254-279. DOI: https://doi.org/10.32709/akusosbil.1726967.
Kır, İ. (2011). Toplumsal bir kurum olarak ailenin işlevleri. Elektronik sosyal bilimler dergisi, 10(36), 381-404.
Krippendorff, K. (2018). Content analysis: An introduction to its methodology. Sage Publications.
Kutlay, M. ve Öniş, Z. (2024). Governance crises and resilience of authoritarian populism: 2023 Turkish elections from the perspective of Hirschman’s ‘exit, voice, and loyalty’. Southeast European and Black Sea Studies, 24(2), pp. 383-403. DOI:10.1080/14683857.2024.2315652.
Lakoff, G. (2004). Don’t think of an elephant! Know your values and frame the debate: The essential guide for progressives. Canada: Chelsea Green Publishing.
Lincoln, Y. S. ve Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Sage Publications.
Mynet. (2023). Kılıçdaroğlu: Eğer bir çocuk yatağa aç giriyorsa, o ülkede adalet yoktur. https://haber.mynet.com/kilicdaroglu-nun-konusmasi-sirasinda-ilginc-anlar-kursuye-geldi-derdini-boyle-anlatti-110107128907?utm_source adresinden 03.11.2025 tarihinde erişilmiştir.
Odatv. (2023). Kılıçdaroğlu’nun “hayatı paylaşmak” açıklaması. https://www.odatv.com/guncel/kari-gibi-pankartina-fotografli-yanit-11291190?utm_ adresinden 03.11.2025 tarihinde erişilmiştir.
Ordu Olay Gazetesi. (2023). Kılıçdaroğlu: Hiçbir kadını erkeğe muhtaç etmeyeceğim. https://www.orduolay.com/haber/15125039/kilicdaroglunun-konusmasi-sirasinda-ilginc-anlar?utm_source adresinden 03.11.2025 tarihinde erişilmiştir.
Öniş, Z. and Kutlay, M. (2017). The dynamics of emerging middle-power influence in regional and global governance: the paradoxical case of Turkey. Australian Journal of International Affairs, 71(2), 164-183. DOI: 10.1080/10357718.2016.1183586.
Palinkas, L. A., Horwitz, S. M., Green, C. A., Wisdom, J. P., Duan, N. and Hoagwood, K. (2015). Purposeful sampling for qualitative data collection and analysis in mixed method implementation research. Administration and Policy in Mental Health and Mental Health Services Research, 42(5), 533–544. DOI: https://doi.org/10.1007/s10488-013-0528-y.
Patton, M. Q. (2015). Qualitative research and evaluation methods: Integrating theory and practice (4th ed.). United States of America: Sage Publications.
Pekedis, M. (2024). Milli Görüş Hareketinde Kalkınma Söylemi: Tarihsel ve İdeolojik Bağlamda Bir Okuma. Ekonomi Yönetim Politika, 2(1), 66-77.
Son Dakika. (2023a). Erdoğan’ın LGBT ve anayasa açıklamaları. https://www.sondakika.com/amp/haber-cumhurbaskani-erdogan-aile-yapimizi-tehdit-eden-15778252/ adresinden 03.11.2025 tarihinde erişilmiştir.
Son Dakika. (2023b). Kılıçdaroğlu’nun mütedeyyin kadınlara yönelik paylaşımı. https://www.sondakika.com/politika/haber-kilicdaroglu-nun-en-cilgin-projesi-demokrasi-15899943/ adresinden 03.11.2025 tarihinde erişilmiştir.
T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (2024). Ailenin Korunması ve Güçlendirilmesi Vizyon Belgesi ve Eylem Planı (2024-2028). https://ulusaleylem.aile.gov.tr/media/m1garif1/ailenin-korunmasi-ve-gu-c-lendirilmesi-vizyon-belgesi-ve-eylem-plani.pdf adresinden 20.11.2025 tarihinde erişilmiştir.
Takvim Gazetesi. (2023). Erdoğan’ın LGBT ve aile açıklamalarına ilişkin haber. https://www.takvim.com.tr/guncel/2023/04/05/baskan-erdogandan-canli-yayinda-onemli-aciklamalar/6 adresinden 03.11.2025 tarihinde erişilmiştir.
Turğut, F. (2014). Türkiye’de aile siyasetinde yeni dönem politikaları (2000 Sonrası Bir Değerlendirme), Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi, Konya.
Turğut, F. (2016). Türk siyasetinde son dönem aile politikaları. Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi (35), 411-426. DOI: https://doi.org/10.21497/sefad.33652.
Türk Patronlar Dünyası. (2023). Erdoğan’ın aile ve LGBT konulu canlı yayın açıklamaları. https://www.turkpatronlardunyasi.com/2023/04/06/iyi-ki-varsiniz-cumhurbaskani-erdogan-24-tv-360-ve-tv4-ortak-yayinina-katildi/ adresinden 03.11.2025 tarihinde erişilmiştir.
ÜniKuir İş Grubu. (2023, Ağustos). 2023 Cumhurbaşkanlığı ve 28. Dönem Milletvekilliği Seçimleri’nde LGBTİ+ Haklarına Yaklaşım: A–Z İzleme Raporu. https://www.unikuir.org/assets/public/projects/dosyalar/2023-08-cumhurbaa-kanla-a-a-ve-28-da-nem-milletvekillia-i-sea-imlerini-lgbta-haklara-baa-lama-nda-a-zleme-raporu.pdf adresinden 03.11.2025 tarihinde erişilmiştir.
Yılmaz, I. ve Bashirov, G. (2018). The AKP after 15 years: Emergence of Erdoganism in Turkey. Third World Quarterly, 39(9), 1812–1830. DOI: https://doi.org/10.1080/01436597.2018.1447371.
Yin, R. K. (2018). Case study research and applications: Design and methods (6th ed.). Sage Publications.
Yurt Gazetesi. (2023). Kılıçdaroğlu’nun Aile Destekleri Sigortası konuşması. https://www.yurtgazetesi.com.tr/guncel/kemal-kilicdaroglu-hayatinin-en-onemli-projesini-duyurdu-yeni-video-yayinlad-h224019.html?utm_source= adresinden 03.11.2025 tarihinde erişilmiştir.
Research Article
Family Discourse of Presidential Candidates in the 2023 Presidential Elections: A Thematic Analysis 2023 Cumhurbaşkanlığı Seçimlerinde Cumhurbaşkanı Adaylarının Aile Söylemleri: Bir Tematik Analiz
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Anadolu Kültürel Araştırmalar Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
