Türk Dizilerinde Gastrodiplomasi ve Yumuşak Güç: Gastronomik Temsillerle Çekicilik İnşası
DOI:
https://doi.org/10.63556/ankad.v10i3.435Anahtar Kelimeler:
Gastrodiplomasi- yumuşak güç- Türk dizileri- dijital paratekst- dijital yorumlarÖz
Bu çalışma, Türk dizilerinde yer alan gastronomik temsillerin gastrodiplomasi ve yumuşak güç bağlamında nasıl bir kültürel çekicilik üretimine eklemlendiğini incelemektedir. Çalışma, popüler kültür ürünlerinin yalnızca eğlence içeriği olarak değil, gündelik yaşam pratikleri, yerel kültür unsurları ve duygusal yakınlık biçimleri üzerinden kültürel anlam üreten dolaşım alanları olarak değerlendirilebilmesi bakımından önem taşımaktadır. Araştırmada, Taşacak Bu Deniz, Halef: Köklerin Çağrısı ve Uzak Şehir dizilerinin ilk on bölümünde yer alan yemek sahneleri, sofra ve ikram ritüelleri, yerel ürün göstergeleri ve mutfak mekânları; bu temsilleri kuşatan dijital paratekstler ve kamuya açık izleyici yorumlarıyla birlikte üç katmanda ele alınmıştır. Çalışma, doğrudan izleyici alımlamasını ölçme iddiası taşımamakta; yorumları, gastronomik temsillerin dijital dolaşımında ortaya çıkan sınırlı ve bağlamsal anlam izleri olarak değerlendirmektedir. Kuramsal çerçeve, yeni kamu diplomasisi, yumuşak güç ve gastrodiplomasi literatürünün “çekicilik” ekseninden hareketle oluşturulmuştur. Yöntemsel olarak nitel içerik analizi ile söylem analizi birlikte kullanılmış; veriler otantiklik, duygulanım, çekim, temsil ve dolaşım göstergeleri çerçevesinde çözümlenmiştir. Bulgular, gastronomik unsurların dizilerde çoğunlukla ev içi paylaşım, bakım, şifa, misafirperverlik ve yerellik temalarıyla ilişkilendirildiğini göstermektedir. Dijital paratekstler ve yorumlar ise aynı temsilleri kimi zaman romantizm, nostalji, tarif merakı, deneme isteği ya da kültürel sahiplenme çerçevesinde yeniden dolaşıma sokmaktadır. Bununla birlikte gastronomik temsillerin her bölümde aynı yoğunlukta görünürleşmediği ve dijital dolaşımın diziler arasında farklılaştığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak çalışma, Türk dizilerinin resmî gastrodiplomasi araçları olmamakla birlikte, gündelik kültürel pratikler üzerinden çekicilik üreten ve bu çekiciliği dijital dolaşım içinde yeniden görünür kılan önemli kültürel mecralar olarak değerlendirilebileceğini ortaya koymaktadır.
Referanslar
Beeton, S. (2006). Understanding film-induced tourism. Tourism Analysis, 11(3), 181–188. https://doi.org/10.3727/108354206778689808
Bucak, T., & Yiğit, S. (2019). Gastromilliyetçilik ve gastrodiplomasi kavramları üzerine bir değerlendirme. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 21(4), 1305–1320. https://doi.org/10.16953/deusosbil.570526
Chapple-Sokol, S. (2013). Culinary diplomacy: Breaking bread to win hearts and minds. The Hague Journal of Diplomacy, 8(2), 161-183.
Cull, N. J. (2008). Public diplomacy: Taxonomies and histories. The Annals of the American Academy of Political and Social Science, 616(1), 31–54.
Çevik, A., & Aslan, Z. (2020). Dünyada ve Türkiye’de gastrodiplomasi uygulamaları üzerine bir araştırma. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 8(3), 2298–2317. https://doi.org/10.21325/jotags.2020.661
DeSoucey, M. (2010). Gastronationalism: Food traditions and authenticity politics in the European Union. American Sociological Review, 75(3), 432–455.
Gilboa, E. (2008). Searching for a theory of public diplomacy. The Annals of the American Academy of Political and Social Science, 616(1), 55–77.
Hall, S. W. (1980). Encoding/Decoding. In S. Hall, D. Hobson, A. Lowe, & P. Willis (Eds.), Culture, Media, Language: Working Papers in Cultural Studies (pp. 163–173). London: Hutchinson.
Herring, S. C. (2004). Computer-mediated discourse analysis: An approach to researching online behavior. In S. A. Barab, R. Kling, & J. H. Gray (Eds.), Designing for virtual communities in the service of learning (pp. 338–376). Cambridge University Press.
İşçimen, B. (2021). Kamu diplomasisi aracı olarak “gastro diplomasi”: Yunus Emre Enstitüsü’nün gastro diplomasi alanındaki faaliyetleri. Ankara Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 4(7), 75–83.
Melissen, J. (Ed.). (2005). The new public diplomacy: Soft power in international relations. Palgrave Macmillan.
Nye, J. S., Jr. (1990). Soft power. Foreign Policy, 80, 153–171.
Patton, M. Q. (2015). Qualitative research & evaluation methods: Integrating theory and practice. (No Title).
Riordan, S. (2005). Dialogue-based public diplomacy: A new foreign policy paradigm? In J. Melissen (Ed.), The new public diplomacy: Soft power in international relations (pp. 180–195). Palgrave Macmillan.
Rockower, P. S. (2012). Recipes for gastrodiplomacy. Place Branding and Public Diplomacy, 8(3), 235–246.
Schreier, M. (2012). Qualitative content analysis in practice. SAGE.
Soner, F. (2022). Gastrodiplomasi: Gastronomiye diplomasi penceresinden bakış. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 33(2), 97–101. https://doi.org/10.17123/atad.1186719
Spence, C. (2016). Gastrodiplomacy: Assessing the role of food in decision-making. Flavour, 5, Article 4.
Szondi, G. (2008). Public diplomacy and nation branding: Conceptual similarities and differences (Discussion Paper No. 112). Netherlands Institute of International Relations Clingendael.
Townsend, L., & Wallace, C. (2016). Social media research: A guide to ethics. University of Aberdeen, 1(16), 1-16.
Türker, N. (2018). Gastrodiplomasi Türk mutfağının tanıtımında bir araç olabilir mi? Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 2(Ek 1), 14–29.
Vuving, A. L. (2009, Eylül). How soft power works [Konferans sunumu]. American Political Science Association Annual Meeting, Toronto, Kanada.
White, W., Barreda, A. A., & Hein, S. (2019). Gastrodiplomacy: Captivating a global audience through cultural cuisine-a systematic review of the literature. Journal of Tourismology, 5(2), 127-144.
Yazar, F. (2021). Kamu diplomasisi bağlamında Türkiye’nin ulus markalama faaliyetlerinin değerlendirilmesi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 10(1), 133-150.
Yin, R. K. (2018). Case study research and applications (Vol. 6). Thousand Oaks, CA: Sage.
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Anadolu Kültürel Araştırmalar Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
