Üniversite Adaylarının Meslek Seçimi ve Üniversite Tercihini Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi
DOI:
https://doi.org/10.63556/ankad.v10i2.452Anahtar Kelimeler:
meslek seçimi- üniversite seçimi- kararları etkileyen faktörler- bilgi kaynağıÖzet
Bu çalışmanın amacı, üniversite adaylarının kariyer ve üniversite tercihlerini etkileyen faktörleri belirlemektir. Bu faktörlerin belirlenmesi, üniversitelerin tanıtım stratejilerini şekillendirmesine yardımcı olur ve öğrencilerin tatmin edici bir kariyer için bilinçli seçimler yapmalarını destekler. Veriler, Ankara'da farklı lise ve dengi programlarda öğrenimlerinin son sınıfında olan, mezun olan ve üniversite sınavına hazırlanan 1367 üniversite adayından kesitsel anket araştırma tekniği ile toplanmıştır. Kariyer seçiminde en belirgin faktörler iyi gelir (4,38), kolay iş imkânı (4,22), çalışma koşulları (4,14) iken, üniversite seçiminde; teknolojik imkânlar (4,38), akademik kadro (4,31), fiziki, kültürel ve sosyal imkânlar (4,28) olarak belirlenmiştir. En çok tercih edilen bilgi kaynakları sosyal medya (%22), üniversite tanıtım faaliyetleri ve okulda okuyan arkadaşlar (%19) olmuştur. Nihai kararı aileleri (%38) ile birlikte vermişlerdir.
Referanslar
Akar, C. (2012). Üniversite seçimini etkileyen faktörler: İktisadi ve idari bilimler öğrencileri üzerine bir çalışma, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 7(1), 97-120.
Albert, C. (2000). Higher education demand in Spain: The influence of labour market signals and family background, Higher Education, 40, 147-162. https://doi.org/10.1023/A:1004070925581
Aslan, Y., & Koçak, O. (2023). How do family influence on career choices and perceived social support affect students’ life satisfaction in Turkey? The role of vocational outcome expectations as mediatör, International Journal for Educational and Vocational Guidance, 21(3), 551–570. https://doi.org/10.1007/s10775-023-09602-1
Ateş, M., & Kılınç, Y. (2013). Üniversite öğrencilerinin coğrafya bölümlerini tercih etmelerinde lise coğrafya öğretmenlerinin etkisi, Marmara Coğrafya Dergisi, (28), 47-63.
Beneke, J. H. (2011). Marketing the institution to prospective students: A review of brand (reputation) management in higher education, International Journal of Business and Management, 6(1), 29–44. https://doi.org/10.5539/ijbm.v6n1p29
Blau, P. M., Gustad, J. W., Jessor, R., Parnes, H. S., & Wilcock, R. C. (1956). Occupational choice: A conceptual framework, ILR Review, 9(4), 531-543. https://doi.org/10.2307/2519672
Bowers, T. A. and Pugh, R. C. (1973). Factors underlying college choice by students and parents, Journal of College Student Personnel, 13(3), 220-224.
Braddock J., Hua L., Dawkins M. P. (2007). College athletic reputation and college choice among African-American students, Presented at the Annual Meeting of the American Sociological Association, New York, NY.
Brophy, J. E. (1983). Research on the self-fulfilling prophecy and teacher expectations, Journal of Educational Psychology, 75(5), 631–661. doi:10.1037/0022-0663.75.5.63
Çatı, K., & Bilgin, Y. (2015). Türkiye'deki üniversitelerin konumlandırma kriterleri üzerine nitel bir araştırma, Yükseköğretim Dergisi, 5(2), 91-102.
Çatı, K., İştar, E. & Özcan, H. (2016). Üniversite tercihlerine etki eden faktörlerin incelenmesi: Türkiye genelinde bir alan araştırması, Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, (2), 163-177.
Çelik, N. & Üzmez, U. (2014). Üniversite öğrencilerinin meslek seçimini etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi: Çağrı merkezi hizmetleri örneği, Elektronik Mesleki Gelişim ve Araştırmalar Dergisi, 2(1), 94-105.
Clara, I. P., Cox, B. J., Enns, M. W., Murray, L. T., & Torgrudc, L. J. (2003). Confrmatory factor analysis of the multidimensional scale of perceived social support in clinically distressed and student samples, Journal of Personality Assessment, 81(3), 265–270. https://doi.org/10.1207/S15327752J PA8103_09
Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The" what" and" why" of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior, Psychological inquiry, 11(4), 227-268. https://doi.org/10.1207/S15327965PLI1104_01
Ensari, M. Ş., & Alay, H. K. (2017). Meslek seçimini etkileyen faktörlerin demografik değişkenler ile ilişkisi: İstanbul ilinde bir uygulama, Humanitas-Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 5(10), 409-422. https://doi.org/10.20304/humanitas.358378
Eryetiş, M. V. (2016). Meslek seçimi ve mesleki rehberlik, Anadolu Bil Meslek Yüksekokulu Dergisi, (44).
Faul, F., Erdfelder, E., Lang, A. G., & Buchner, A. (2007). G* Power 3: A flexible statistical power analysis program for the social, behavioral, and biomedical sciences, Behavior research methods, 39(2), 175-191.
Fraenkel, J. R., Wallen, N. E., & Hyun, H. H. (2011). How to design and evaluate research in education (8th Edition). New York: McGraw-Hill.
Gati, I., & Saka, N. (2001). High school students' career‐related decision‐making difficulties, Journal of Counseling & Development, 79(3), 331-340. https://doi.org/10.1002/j.1556-6676.2001.tb01978.x
Gati, I., Krausz, M., & Osipow, S. H. (1996). A taxonomy of difficulties in career decision making, Journal of counseling psychology, 43(4), 510-526. https://doi.org/10.1037/0022-0167.43.4.510
Greenhaus, J. H., & Simon, W. E. (1976). Self-esteem, career salience, and the choice of an ideal occupation, Journal of Vocational Behavior, 8(1), 51-58. https://doi.org/10.1016/0001-8791(76)90033-6.
Grovese, R. M., Fowler, F. J., Couper, M. P., Lepkowski, J. M., Singer, E., & Tourangeau, R. (2009). Survey Methodology (2nd ed.). Wiley.
Howard, K. A., & Walsh, M. E. (2011). Children’s conceptions of career choice and attainment: Model development, Journal of career development, 38(3), 256-271. https://doi.org/10.1177/0894845310365851
Joseph, M., Mullen, E. W., & Spake, D. (2012). University branding: Understanding students’ choice of an educational institution, Journal of Brand Management, 20, 1-12. https://doi.org/10.1057/bm.2021.13.
Koçak, D., & Çokluk-bökeoglu, Ö. (2021). Üniversite tercih nedenlerinin ikili karşılaştırma ve sıralama yargıları yöntemleri ile ölçeklenmesi, MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(3), 1580-1591. https://doi.org/10.33206/mjss.874504
Kock, F., Josiassen, A., & Assaf, A. G. (2019). The xenophobic tourist, Annals of Tourism Research, 74, 155–166. https://doi.org/10.1016/j.annals.2018.11.005.
Kurt, T., & Gümüş, S. (2015). Dünyada yükseköğretimin finansmanına ilişkin eğilimler ve Türkiye için öneriler, Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, (1), 14-26.
Mann, L., Harmoni, R., & Power, C. (1989). Adolescent decision-making: The development of competence, Journal of adolescence, 12(3), 265-278. https://doi.org/10.1016/0140-1971(89)90077-8
Maringe, F. (2006). University and course choice: Implications for positioning, recruitment and marketing, International journal of educational management, 20(6), 466-479. https://doi.org/10.1108/09513540610683711
McCall, B. P., Cavanaugh, M. A., Arvey, R. D., & Taubman, P. (1997). Genetic influences on job and occupational switching, Journal of Vocational Behavior, 50(1), 60-77. https://doi.org/10.1006/jvbe.1995.1537
McGregor, P., Thanki, R., & McKee, P. (2002). Home and away: graduate experience from a regional perspective, Applied Economics, 34(2), 219-230. https://doi.org/10.1080/00036840011028594
Milli Eğitim Bakanlığı. Öğrenci sayısı. Strateji Geliştirme Başkanlığı. https://istatistik.meb.gov.tr/OgrenciSayisi/Index.
Özden, K., Temurlenk, M. S., & Başar, S. (2008). Girişimcilik eğilimi: Kırgızistan-Türkiye manas üniversitesi ve Atatürk üniversitesi öğrencileri üzerine bir araştırma, Review of Social, Economic & Business Studies, 11(12), 1-20.
Polat, M., Dursun, B. A., Dik, E., & Gür, O. (2021). Lise öğrencilerinin meslek seçimini etkileyen faktörler, Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, (39), 14-23. http://dx.doi.org/10.14582/DUZGEF.2021.163
Price, I. F., Matzdorf, F., Smith, L., & Agahi, H. (2003). The impact of facilities on student choice of university, Facilities, 21(10), 212-222.
Reay, D., Davies, J., David, M. and Ball, S.J. (2001). Choices of degree or degrees of choice? Class, ‘race’ and the higher education choice process, Sociology, 35(4), 855-874. https://doi.org/10.1177/0038038501035004004
Rimfeld, K., Ayorech, Z., Dale, P. S., Kovas, Y., & Plomin, R. (2016). Genetics affects choice of academic subjects as well as achievement, Scientific reports, 6(1), 26373. https://doi.org/10.1038/srep26373
Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2000). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being, American psychologist, 55(1), 68-78. https://doi.org/10.1037/0003-066X.55.1.68.
Saunders, M., Lewis, P., & Thornhill, A. (2003). Research methods forbusiness students. Essex: Prentice Hall: Financial Times.
Smetana, J. G., Campione-Barr, N., & Metzger, A. (2006). Adolescent development in interpersonal and societal contexts, Annu. Rev. Psychol., 57(1), 255-284.
Trice, A. D., & Rush, K. (1995). Sex-stereotyping in four-year-olds’ occupational aspirations, Perceptual and Motor Skills, 81(2), 701-702. https://doi.org/10.1177/003151259508100266
Vurucu, F. (2010). Meslek lisesi öğrencilerinin meslek seçimi yeterliliği ve meslek seçimini etkileyen faktörler, Yeditepe University: Master Thesis
Wong, L. P., Yuen, M., & Chen, G. (2021). Career-related teacher support: A review of roles that teachers play in supporting students’ career planning, Journal of Psychologists and Counsellors in Schools, 31(1), 130-141. https://doi.org/10.1017/jgc.2020.30
Yaylacı, Ö. G. (2007). İlköğretim düzeyinde kariyer eğitimi ve danışmanlığı, Türk Dünyası Sosyal Bilimler Dergisi (Bilig), 40, 119-140.
Yükseköğretim Kurulu. (2024). Üniversite izleme ve değerlendirme genel raporu - 2024. Yükseköğretim Kurulu. https://www.yok.gov.tr/Documents/2024/universite-izleme-ve-degerlendirme-genel-raporu-2024.pdf.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Anadolu Kültürel Araştırmalar Dergisi

Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.


