Üniversite Adaylarının Meslek Seçimi ve Üniversite Tercihini Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi

Yazarlar

DOI:

https://doi.org/10.63556/ankad.v10i2.452

Anahtar Kelimeler:

meslek seçimi- üniversite seçimi- kararları etkileyen faktörler- bilgi kaynağı

Özet

Bu çalışmanın amacı, üniversite adaylarının kariyer ve üniversite tercihlerini etkileyen faktörleri belirlemektir. Bu faktörlerin belirlenmesi, üniversitelerin tanıtım stratejilerini şekillendirmesine yardımcı olur ve öğrencilerin tatmin edici bir kariyer için bilinçli seçimler yapmalarını destekler. Veriler, Ankara'da farklı lise ve dengi programlarda öğrenimlerinin son sınıfında olan, mezun olan ve üniversite sınavına hazırlanan 1367 üniversite adayından kesitsel anket araştırma tekniği ile toplanmıştır. Kariyer seçiminde en belirgin faktörler iyi gelir (4,38), kolay iş imkânı (4,22), çalışma koşulları (4,14) iken, üniversite seçiminde; teknolojik imkânlar (4,38), akademik kadro (4,31), fiziki, kültürel ve sosyal imkânlar (4,28) olarak belirlenmiştir. En çok tercih edilen bilgi kaynakları sosyal medya (%22), üniversite tanıtım faaliyetleri ve okulda okuyan arkadaşlar (%19) olmuştur. Nihai kararı aileleri (%38) ile birlikte vermişlerdir.

Referanslar

Akar, C. (2012). Üniversite seçimini etkileyen faktörler: İktisadi ve idari bilimler öğrencileri üzerine bir çalışma, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 7(1), 97-120.

Albert, C. (2000). Higher education demand in Spain: The influence of labour market signals and family background, Higher Education, 40, 147-162. https://doi.org/10.1023/A:1004070925581

Aslan, Y., & Koçak, O. (2023). How do family influence on career choices and perceived social support affect students’ life satisfaction in Turkey? The role of vocational outcome expectations as mediatör, International Journal for Educational and Vocational Guidance, 21(3), 551–570. https://doi.org/10.1007/s10775-023-09602-1

Ateş, M., & Kılınç, Y. (2013). Üniversite öğrencilerinin coğrafya bölümlerini tercih etmelerinde lise coğrafya öğretmenlerinin etkisi, Marmara Coğrafya Dergisi, (28), 47-63.

Beneke, J. H. (2011). Marketing the institution to prospective students: A review of brand (reputation) management in higher education, International Journal of Business and Management, 6(1), 29–44. https://doi.org/10.5539/ijbm.v6n1p29

Blau, P. M., Gustad, J. W., Jessor, R., Parnes, H. S., & Wilcock, R. C. (1956). Occupational choice: A conceptual framework, ILR Review, 9(4), 531-543. https://doi.org/10.2307/2519672

Bowers, T. A. and Pugh, R. C. (1973). Factors underlying college choice by students and parents, Journal of College Student Personnel, 13(3), 220-224.

Braddock J., Hua L., Dawkins M. P. (2007). College athletic reputation and college choice among African-American students, Presented at the Annual Meeting of the American Sociological Association, New York, NY.

Brophy, J. E. (1983). Research on the self-fulfilling prophecy and teacher expectations, Journal of Educational Psychology, 75(5), 631–661. doi:10.1037/0022-0663.75.5.63

Çatı, K., & Bilgin, Y. (2015). Türkiye'deki üniversitelerin konumlandırma kriterleri üzerine nitel bir araştırma, Yükseköğretim Dergisi, 5(2), 91-102.

Çatı, K., İştar, E. & Özcan, H. (2016). Üniversite tercihlerine etki eden faktörlerin incelenmesi: Türkiye genelinde bir alan araştırması, Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, (2), 163-177.

Çelik, N. & Üzmez, U. (2014). Üniversite öğrencilerinin meslek seçimini etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi: Çağrı merkezi hizmetleri örneği, Elektronik Mesleki Gelişim ve Araştırmalar Dergisi, 2(1), 94-105.

Clara, I. P., Cox, B. J., Enns, M. W., Murray, L. T., & Torgrudc, L. J. (2003). Confrmatory factor analysis of the multidimensional scale of perceived social support in clinically distressed and student samples, Journal of Personality Assessment, 81(3), 265–270. https://doi.org/10.1207/S15327752J PA8103_09

Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The" what" and" why" of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior, Psychological inquiry, 11(4), 227-268. https://doi.org/10.1207/S15327965PLI1104_01

Ensari, M. Ş., & Alay, H. K. (2017). Meslek seçimini etkileyen faktörlerin demografik değişkenler ile ilişkisi: İstanbul ilinde bir uygulama, Humanitas-Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 5(10), 409-422. https://doi.org/10.20304/humanitas.358378

Eryetiş, M. V. (2016). Meslek seçimi ve mesleki rehberlik, Anadolu Bil Meslek Yüksekokulu Dergisi, (44).

Faul, F., Erdfelder, E., Lang, A. G., & Buchner, A. (2007). G* Power 3: A flexible statistical power analysis program for the social, behavioral, and biomedical sciences, Behavior research methods, 39(2), 175-191.

Fraenkel, J. R., Wallen, N. E., & Hyun, H. H. (2011). How to design and evaluate research in education (8th Edition). New York: McGraw-Hill.

Gati, I., & Saka, N. (2001). High school students' career‐related decision‐making difficulties, Journal of Counseling & Development, 79(3), 331-340. https://doi.org/10.1002/j.1556-6676.2001.tb01978.x

Gati, I., Krausz, M., & Osipow, S. H. (1996). A taxonomy of difficulties in career decision making, Journal of counseling psychology, 43(4), 510-526. https://doi.org/10.1037/0022-0167.43.4.510

Greenhaus, J. H., & Simon, W. E. (1976). Self-esteem, career salience, and the choice of an ideal occupation, Journal of Vocational Behavior, 8(1), 51-58. https://doi.org/10.1016/0001-8791(76)90033-6.

Grovese, R. M., Fowler, F. J., Couper, M. P., Lepkowski, J. M., Singer, E., & Tourangeau, R. (2009). Survey Methodology (2nd ed.). Wiley.

Howard, K. A., & Walsh, M. E. (2011). Children’s conceptions of career choice and attainment: Model development, Journal of career development, 38(3), 256-271. https://doi.org/10.1177/0894845310365851

Joseph, M., Mullen, E. W., & Spake, D. (2012). University branding: Understanding students’ choice of an educational institution, Journal of Brand Management, 20, 1-12. https://doi.org/10.1057/bm.2021.13.

Koçak, D., & Çokluk-bökeoglu, Ö. (2021). Üniversite tercih nedenlerinin ikili karşılaştırma ve sıralama yargıları yöntemleri ile ölçeklenmesi, MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(3), 1580-1591. https://doi.org/10.33206/mjss.874504

Kock, F., Josiassen, A., & Assaf, A. G. (2019). The xenophobic tourist, Annals of Tourism Research, 74, 155–166. https://doi.org/10.1016/j.annals.2018.11.005.

Kurt, T., & Gümüş, S. (2015). Dünyada yükseköğretimin finansmanına ilişkin eğilimler ve Türkiye için öneriler, Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, (1), 14-26.

Mann, L., Harmoni, R., & Power, C. (1989). Adolescent decision-making: The development of competence, Journal of adolescence, 12(3), 265-278. https://doi.org/10.1016/0140-1971(89)90077-8

Maringe, F. (2006). University and course choice: Implications for positioning, recruitment and marketing, International journal of educational management, 20(6), 466-479. https://doi.org/10.1108/09513540610683711

McCall, B. P., Cavanaugh, M. A., Arvey, R. D., & Taubman, P. (1997). Genetic influences on job and occupational switching, Journal of Vocational Behavior, 50(1), 60-77. https://doi.org/10.1006/jvbe.1995.1537

McGregor, P., Thanki, R., & McKee, P. (2002). Home and away: graduate experience from a regional perspective, Applied Economics, 34(2), 219-230. https://doi.org/10.1080/00036840011028594

Milli Eğitim Bakanlığı. Öğrenci sayısı. Strateji Geliştirme Başkanlığı. https://istatistik.meb.gov.tr/OgrenciSayisi/Index.

Özden, K., Temurlenk, M. S., & Başar, S. (2008). Girişimcilik eğilimi: Kırgızistan-Türkiye manas üniversitesi ve Atatürk üniversitesi öğrencileri üzerine bir araştırma, Review of Social, Economic & Business Studies, 11(12), 1-20.

Polat, M., Dursun, B. A., Dik, E., & Gür, O. (2021). Lise öğrencilerinin meslek seçimini etkileyen faktörler, Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, (39), 14-23. http://dx.doi.org/10.14582/DUZGEF.2021.163

Price, I. F., Matzdorf, F., Smith, L., & Agahi, H. (2003). The impact of facilities on student choice of university, Facilities, 21(10), 212-222.

Reay, D., Davies, J., David, M. and Ball, S.J. (2001). Choices of degree or degrees of choice? Class, ‘race’ and the higher education choice process, Sociology, 35(4), 855-874. https://doi.org/10.1177/0038038501035004004

Rimfeld, K., Ayorech, Z., Dale, P. S., Kovas, Y., & Plomin, R. (2016). Genetics affects choice of academic subjects as well as achievement, Scientific reports, 6(1), 26373. https://doi.org/10.1038/srep26373

Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2000). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being, American psychologist, 55(1), 68-78. https://doi.org/10.1037/0003-066X.55.1.68.

Saunders, M., Lewis, P., & Thornhill, A. (2003). Research methods forbusiness students. Essex: Prentice Hall: Financial Times.

Smetana, J. G., Campione-Barr, N., & Metzger, A. (2006). Adolescent development in interpersonal and societal contexts, Annu. Rev. Psychol., 57(1), 255-284.

Trice, A. D., & Rush, K. (1995). Sex-stereotyping in four-year-olds’ occupational aspirations, Perceptual and Motor Skills, 81(2), 701-702. https://doi.org/10.1177/003151259508100266

Vurucu, F. (2010). Meslek lisesi öğrencilerinin meslek seçimi yeterliliği ve meslek seçimini etkileyen faktörler, Yeditepe University: Master Thesis

Wong, L. P., Yuen, M., & Chen, G. (2021). Career-related teacher support: A review of roles that teachers play in supporting students’ career planning, Journal of Psychologists and Counsellors in Schools, 31(1), 130-141. https://doi.org/10.1017/jgc.2020.30

Yaylacı, Ö. G. (2007). İlköğretim düzeyinde kariyer eğitimi ve danışmanlığı, Türk Dünyası Sosyal Bilimler Dergisi (Bilig), 40, 119-140.

Yükseköğretim Kurulu. (2024). Üniversite izleme ve değerlendirme genel raporu - 2024. Yükseköğretim Kurulu. https://www.yok.gov.tr/Documents/2024/universite-izleme-ve-degerlendirme-genel-raporu-2024.pdf.

Yayınlanmış

2026-05-24

Nasıl Atıf Yapılır

TENGİLİMOĞLU, D., ÇİĞDEMOĞLU, C., & KAVASOĞLU, B. (2026). Üniversite Adaylarının Meslek Seçimi ve Üniversite Tercihini Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi. Anadolu Kültürel Araştırmalar Dergisi, 10(2), 1082–1101. https://doi.org/10.63556/ankad.v10i2.452

Benzer Makaleler

<< < 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 > >> 

Bu makale için ayrıca gelişmiş bir benzerlik araması başlat yapabilirsiniz.