Erkeklerin Bakış Açısından Evlilik Sonrası Soyadı Değişimi

Yazarlar

DOI:

https://doi.org/10.63556/ankad.v10i3.459

Anahtar Kelimeler:

Soyadı kullanımı- erkeklik- cinsiyet rolü teorisi- hegemonik erkeklik.

Öz

Ataerkil toplumlarda genellikle, kadınların evlendikten sonra eşlerinin soyadını almaları beklenmektedir. Kadınların uzun bir süre boyunca eşlerinin soyadlarını almaları gerektiği bir dönemin ardından, bu uygulamada son dönemde yaşanan dönüşüm, erkeklerin bu değişime ilişkin algılarının anlaşılmasını gerekli kılmaktadır. Bu bakış açısını anlamak için Talcott Parsons ve Raewny Connell tarafından önerilen teorik çerçevelerden yararlanılmıştır. Feminist çalışmaların önemli ismi Connell çalışmalarında Amerika’da çığır açan sosyolog Parsons’ın yapısal-işlevselci yaklaşımını eleştirmiştir. Bu çalışmanın kuramsal çerçevesini birbirine karşıt iki teorinin oluşturmasının sebebi hem Parsons’ın “rol teorisi”nin hem de Connell’in “hegemonik erkeklik” kavramının etkilerinin günümüzde de varlığını hissettiriyor ediyor oluşudur. Parsons’ın yapısal-işlevselci yaklaşımı, görüşmecilerin ifadelerinde vurgulanan aile birliğinin ve soy bağının sürdürülmesi gerekliliğine vurgu yaparken, Connell’in teorisi ataerkil yapılanmanın yalnızca kadın-erkek ilişkilerinde değil, erkekler arasında da asimetrik güç ilişkileri yeniden ürettiğini ortaya koymaktadır. Bu çalışmada, amaçlı örneklem yöntemiyle seçilen ve Ankara’da yaşayan en az bir evlilik yapmış 25 erkeğin görüşlerine başvurulmuştur.

Yazar Biyografileri

  • Dolunay ŞENOL, Kırıkkale Üniversitesi

    Born in Balıkesir, he completed his primary, secondary, and high school education in Edremit. He received his bachelor's degree from the Sociology Department of Hacettepe University in 1987, his master's degree in 1990, and his doctorate from the Department of Social Structure and Social Change at Istanbul University in 1994. He began his professional career in 1988 as an assistant expert at the Atatürk Institute of Culture, Language, and History. He began his teaching career in 1990 at the Social Services and Child Protection Agency and in 1993 at the Gevher Nesibe Health Education Institute of the Ministry of Health. In 1994, he began working as an assistant professor in the Sociology Department at Kırıkkale University. At the same university, he became an associate professor in 2008 and a professor in 2013. He has authored numerous scientific books, book chapters, and articles. He has participated in national and international projects, symposiums, and conferences. She served as the Head of the Sociology Department at Kırıkkale University starting in 2009 and as the Director of the Women's Issues Application and Research Center from 2010 to 2016. Her areas of expertise are social psychology, family, women, and criminology.

  • Burcu KÖMÜRCÜ, Kırıkkale Üniversitesi

    He was born in Izmir in 1989. He completed his secondary education and high school in Izmir. He completed his bachelor's degree at Muğla Sıtkı Koçman University and his master's and doctoral degrees at Kırıkkale University. He began working as a research assistant in the Sociology Department at Kırıkkale University in 2015 and continues in this role as an Assistant Professor.

Referanslar

Aksakal, İ. (2020). Evli kadında soyadı sorunu ve kimlik kaybı üzerine bir değerlendirme. OPUS International Journal of Society Researches, 16(30), 2883-2910.

Avşar, S. (2017). Toplumsal cinsiyet rolleri bağlamında tarihsel rollerini yitiren erkekliğin çöküşü: Küllerinden “yeni erkek”liğin doğuşu. KADEM Kadın Araştırmaları Dergisi, 3(2), 224-241. https://doi.org/10.21798/kadem.2018236599

Carrigan, T., Connell, B., & Lee, J. (1985). Toward a new sociology of masculinity. Theory and Society, 14(5), 551-604.

Connell, R. W. (1979). The concept of role and what to do with it. The Australian and New Zealand Journal of Sociology, 15(3), 7-17. https://doi.org/10.1177/144078337901500302

-. (2016). Toplumsal cinsiyet ve iktidar (Trans. C. Soydemir). Ayrıntı Yayınları.

-. (2019). Erkeklikler (Trans. N. Konukçu). Ayrıntı Yayınları.

Efedayıoğlu, K. K. (2020). Evli kadının soyadı problemi. Ankara Barosu Dergisi, 77(4), 1-36. https://doi.org/10.30915/abd.700001

Giazitzoglu, A. (2020). This sporting life: The intersection of hegemonic masculinities, space and emotions among rugby players. Gender, Work & Organization, 27(1), 67-81. https://doi.org/10.1111/gwao.12367

Gilmore, D. D. (1991). Manhood in the making: Cultural concepts of masculinity. Yale University Press.

Gutmann, M. C. (1997). Trafficking in men: The anthropology of masculinity. Annual Review of Anthropology, 26, 385-409.

Havutçu, A., & Kalkancı, Y. (2020). Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru kararları ışığında kadının soyadı. İstanbul Aydın Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 6(2), 135-180.

Hearn, J. (1996). Is masculinity dead? A critique of the concept masculinity/masculinities. In M. M. Ghaill (Ed.), Understanding masculinities: Social relations and cultural arenas (pp. 202-217). Open University Press.

Hopkins, P., & Giazitzoglu, A. (2024). Hegemonic masculinity: New spaces, practices, and relations. Progress in Human Geography, 49(1), 84-98. https://doi.org/10.1177/03091325241307387

Messerschmidt, J. W. (2019a). Hegemonik erkeklik: Formülasyon, yeniden formülasyon ve genişleme (Trans. Eleştirel Erkeklik İncelemeleri İnisiyatifi). Özyeğin Üniversitesi Yayınları.

Messerschmidt, J. W. (2019b). The salience of “hegemonic masculinity.” Men and Masculinities, 22(1), 85-91. https://doi.org/10.1177/1097184X18805555

Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1984). Qualitative data analysis. Sage.

Moroğlu, N. (2012). Kadının kimlik sorunu “kadının soyadı.” Türkiye Barolar Birliği Dergisi, 99, 245-268.

Mortaş, S. (2016). Evlenen kadın ile velayeti kadına bırakılan çocuğun soyadının belirlenmesinde “kocanın soyadı” parametresi. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 20(2), 311-370.

Nayak, A. (2023). Decolonizing care: Hegemonic masculinity, caring masculinities, and the material configurations of care. Men and Masculinities, 26(2), 167-187. https://doi.org/10.1177/1097184X231166900

Özbay, C. (2013). Türkiye’de hegemonik erkekliği aramak. Doğu Batı Dergisi, 63, 185-204.

Özbay, C., & Baliç, İ. (2004). Erkekliğin ev halleri. Toplum ve Bilim, 101, 89-114.

Parsons, T. (1942). Age and sex in the social structure of the United States. American Sociological Review, 7(5), 604-616.

Parsons, T. (1948). The position of sociological theory. American Sociological Review, 13(2), 156-171.

Parsons, T., & Bales, R. F. (1955). Family, socialization and interaction process. Free Press.

Peal, E. (1975). “Normal” sex roles: An historical analysis. Family Process, 14(3), 389-409. https://doi.org/10.1111/j.1545-5300.1975.00389.x

Secord, P. F. (1982). The origin and maintenance of social roles: The case of sex roles. In W. Ickes & E. S. Knowles (Eds.), Personality, roles, and social behavior (pp. 33-53). Springer. https://doi.org/10.1007/978-1-4613-9469-3_2

İndir

Yayınlanmış

23.09.2026

Sayı

Cilt 10 Sayı 3 (2026): Anadolu Kültürel Araştırmalar Dergisi (ANKAD)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Lisans

Telif Hakkı (c) 2026 Anadolu Kültürel Araştırmalar Dergisi

Creative Commons License

Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.

Nasıl Atıf Yapılır

ŞENOL, D., & KÖMÜRCÜ, B. (2026). Erkeklerin Bakış Açısından Evlilik Sonrası Soyadı Değişimi. Anadolu Kültürel Araştırmalar Dergisi, 10(3), 1686-1702. https://doi.org/10.63556/ankad.v10i3.459