Ancient Spolia Use in the Plain Cilicia Region: “Mersin And Adana”
DOI:
https://doi.org/10.63556/ankad.v10i2.374Keywords:
Plain Clicia, Mersin, Adana, Spolia, Late Antiquity, ByzantineAbstract
Ancient Cilicia, a strategic crossroads in the southeastern part of Anatolia, is divided into two main sections in historical geography literature based on its geomorphological and socio-economic characteristics: Cilicia Tracheia (Mountainous Cilicia), characterized by the steep and rugged morphology of the Taurus Mountains plunging into the sea in the west, and the fertile Cilicia Pedias (Plain Cilicia), shaped by the agricultural potential offered by the alluvial plains in the east. The boundaries of Cilicia Pedias (Plain Cilicia), encompass the area between Pompeiopolis (Soloi) and the Gulf of Alexandreia Kat Isson (Iskenderun). This research has been made to detection and introduce artifacts with functional use of ancient spolia in existing structures in Mersin and Adana within the boundaries of the Plain Kilikya Region. The aim is to identify the artifacts and date them through style and material-technical analysis. At this point, the spolia materials, which will be evaluated for the first time in this study, have been compared with similar examples in the architecture and museums of the Cilician region and other regions. Within the scope of this research, the repertoire of recycled materials identified in the interior and exterior spaces of mosques, small mosques, madrasas, and bathhouses consists of load-bearing elements such as columns, column bases, and column capitals, as well as inscribed blocks of stone bearing epigraphic value. It draws attention with Corinthian type, variations in the capitals.It features four acanthus leafed single and double rowed, eight acanthus leafed double rowed Corinthian capitals with fluted echinus capital, composite capitals. The Corinth type group features capitals with a lyre shaped design. The artifacts are mostly made of marble and a small number of stone materials. Some of them have been used for the same purpose in line with their originality, while others a different, new purpose. The ancient spolia materials reused during construction or repairs in existing buildings have been technically documented.
References
Alp, A.O. (2006). “Pisidia bölgesi Roma dönemi bezemeli mimari elemanları”. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Alpaslan, S. (1996). “Antalya’nın Demre (Kale) ilçesindeki H. Nikolaos Kilisesinde dini ayinle ilgili plastik eserler”. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Aydın, A. (2013). “Silifke Müzesi Taş Eserler Kataloğu Heykeltraşlık ve Mimari Plastik Eserler”. S. Durugönül (Ed.). Erken Hıristiyanlık-Bizans Dönem mimari elemanlarının/süslemelerinin kataloğu ve değerlendirilmesi içinde (s.185-299). Mersin: Mersin Üniversitesi Kilikia Arkeolojisi Araştırma Merkezi (KAAM) Yayınları.
Aydın, A. (2016). “Tarsus Müzesi’ndeki Erken Hıristiyanlık-Bizans Dönemi mimari Elemanları”. S. Durugönül (Ed.). Tarsus Müzesi Taş Eserleri: Heykeltraşlık ve Mimari Plastik Eserler içinde (s.186-240). Mersin: Mersin Üniversitesi Kilikia Arkeolojisi Araştırma Merkezi (KAAM) Yayınları.
Aytekin, F. (2019). “Bursa Arkeoloji Müzesi Bizans Dönemi Mimari ve Litürjik İşlevli Yapısal Elemanları”.Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eskişehir.
Barsanti, C. ve Guiglia, A. (2010). “Late Roman and Early Byzantine Capitals”. C. Barsanti ve A. Guiglia (Ed.). The Sculptures of the Ayasofya Müzesi içinde (s.79-100). İstanbul: Ege Yayınları.
Çam, N. (1988). Adana Ulu Cami Külliyesi. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.
Çelik, B. (2023). “Adana’da Arkeoloji Müzesi’nde Bulunan Bizans Dönemi Mimari ve Liturjik İşevli Taş Eserler ”. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mersin.
Çerkez, M. (1998). Tarsus Kubat Paşa Medresesi. Cumhuriyetimizin 75. Yılında dünden bugüne 1. Tarsus Sempozyumu 25-26 Aralık 1998 içinde (s.32-46). Adana: Berdan Tarih ve Kültür Varlıklarını Korum Vakfı Yayınları.
Doğan, S. (2005). Alanya Müzesi’ndeki Bizans Dönemi Taş Eserleri. 22. Araştırma Sonuçları Toplantısı-2 24-28 Mayıs2004 içinde (s.71-76). Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Dösimm Basımevi.
Doğan, S. (2022). “Alanya Müzesi’nde Bulunan Mermer- Taş Eserler”. S. Doğan (Ed.). Kalon Oros/Alanya Ortaçağ Arkeolojisi içinde (s. 191-211). Gaziantep: Türk Arkeoloji ve Kültürel Miras Enstitüsü Yayınları.
Duru, K. (2012). Tarsus Kitabeleri.Tarsus: Tarsus Abdürrezzak Öz İlim Merkezi.
Girginer, U. (2014). Kilikya: Arkeolojik Rehber. İstanbul: Homer Kitabevi.
Güley Tanrıverdi, H. (2006). “Tarsus’ ta Türk İslam mimarisi”. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kayseri.
Kaplan, D. (2016). “Tarsus Müzesi’ndeki Roma Dönemi Mimari Elemanları”. S. Durugönül (Ed.). Tarsus Müzesi Taş Eserleri: Heykeltraşlık ve Mimari Plastik Eserler içinde (s.151-184). Mersin: Mersin Üniversitesi Kilikia Arkeolojisi Araştırma Merkezi (KAAM) Yayınları.
Kautzsch, R. (1936). Kapitellstudien. Beitrage zu einer Geschichte des spatantiken Kapitells im Osten vom vierten bis ins siebente Jahrhundert, Studien zur spatantiken Kunstgeschichte 9. Berlin: Leipzig.
Kırkıl, T. (2008). “Adana Kent Merkezinde Cami Mimarisinin Geçmişten Günümüze Gelişimi”. Yayımlanmamış Yüksek Lisan Tezi, Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Adana.
Kramer, J. (1997). Spantantıke Frühes Christentum Byzanz Kunst ım Ersten Jahrtausend.Spantantike Korınthısche Saulenkapıtelle ın Rom. Germany: Reichert Verlag Wıesbaden.
Melvani, N. (2018). “Paleologos Konstantiopolis’inde Geç, Orta ve Erken Bizans Heykeli”. S. Yalman ve I. Jectiv (Ed.). 10. Uluslararası Anamed Yıllık Sempozyumu Devşirme Malzemenin Yeniden Doğuşu içinde (s.155-175). İstanbul: Anadolu Medeniyetleri Araştırma Merkezi (ANAMED) Yayınları.
Ötüken, S.Y. (1996). Forchungen im Nordwestlichen Kleinasien Antike und Byzantinische Denkmaler in der Provinz Bursa. İstMitt 41. Tübingen: Ernst Wasmuth Verlag.
Özcan, H. (2012). Muğla, Bodrum, ve Milas Arkeoloji Müzeleri’ndeki Orta Bizans Dönemine Ait Bir Grup Liturjik İşlevli Taş Eser, Olba, 20,417-452.
Öztürk, Ç. (2014). “Tarsus, Yeni Hamam Restorasyon ve Yeniden Kullanım Projesi”. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Kültür Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
Öztürk, Ç. ve Mıhçıoğlu, E. (2020). Koruma ve Yeniden Kullanım Sorunları Bağlamında Mersin-Adana Bölgesi’ndeki Tarihi Hamamlara Bir Örnek: Tarsus’ta Yeni Hamam, Kent Kültürü ve Yönetim Dergisi,13 (1), 78-96.
Parman, E. (2002). Ortaçağda Bizans Döneminde Frigya (Phrygia) ve Bölge Müzelerindeki Bizans Taş Eserleri, Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.
Ramazanoğlu, G. (2010). Tarsus’un Kalbinde: Tarihi Tarsus Camilerine Bakış. Türk-İslam Kültür ve Medeniyetinde Tarsus Bildiri ve Müzakereler 28-30 Mayıs 2010 içinde (s.318-342). Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayın Matbaacılık Ticaret İşletmesi.
Sayar, M.H. (2016). Tarsos und Severus Alexander. Epigraphica Anatolica, 49, 177-186.
Tanburoğlu, N. (2017). “Adana’da Yapı Toplulukları ve Şehrin Gelişimi”. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Temple, Ç. (2011). “Nevşehir Müzesi’nde Bulunan Bizans Dönemi Mimari ve Liturjik Taş Eserleri”. C. Erel ve diğerleri (Ed.). Anadolu Kültürlerinde Süreklilik ve Değişim. Dr. A. Mine Kadiroğlu’na Armağan içinde (s.537-552). Ankara: Rekmay Ltd. Şti.
Temple, Ç. (2013). “Konya/İkonion ve Çevresinde bulunan Bizans dönemi taş eserleri”. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Uysal, O. (1985). Adana Ulu Camii, Vakıflar Dergisi, XIX, 277-284.
Ünal, A., ve Girginer, K. S. (2007). Kilikia-Çukurova İlk Çağlardan Osmanlı Dönemi’ne Kadar Kilikia’da Tarihi Coğrafya. İstanbul: Homer Kitabevi.
Yavuzyılmaz, Y. (2014).“Kocaeli Merkezde Bulunan Bizans Dönemi Taş Eserleri”. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
Yıldırım, Ş. (2006). “Philemonion’daki (Akşehir) Bizans Dönemi taş eserleri”. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Yılmaz, L. (2020). Mersin’de Somut Kültürel Miras Bilinci ve Koruma Üzerine Bir Değerlendirme, Amisos, 5(8), 156-177.
Zollt, T. (1994). Kapitellplastik Konstantinopels Vom 4. Bis 6. Jahrhundert N. Chr: Mit Einem Beitrag Zur Untersuchung Des Ionischen Kampferkapitells. Verlag: Bonn.
Westphalen, S. (2006). Studien zur fruhbyzantinischen Bauornamentik im Rauhen Kilikien: Diokaisareia/Uzuncaburc. Istanbuler Mitteilunge, 56, 391-405.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Journal of Anatolian Cultural Research
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
