Kına Gecesi Organizasyonlarında Yeni Gelinlerin Kıyafet Tercihlerinin Gösterişçi Tüketim Bağlamında Nitel Bir İncelemesi
DOI:
https://doi.org/10.63556/ankad.v10i3.429Anahtar Kelimeler:
Gösterişçi Tüketim- Kına gecesi- Kına kıyafeti- Sosyal statü- sosyal prestijÖz
Kına gecesi organizasyonu gösterişçi tüketim davranışlarının yoğun olarak gözlemlendiği sosyal etkinlikler arasında yer almaktadır. Bu araştırma kına gecesi organizasyonlarında gösterişçi tüketimin yeni gelinlerin kıyafet tercihlerine etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, toplumsal değerlerin, kültürel normların ve bireysel prestijin bu tür organizasyonlarda yeni gelinlerin kına kıyafetleri tercihleri üzerindeki etkisini anlamaya çalışmaktadır. Araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme soruları ile mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Çalışma grubunu maksatlı örneklem yöntemiyle seçilmiş, son dört yıl içerisinde evlenen 19 yeni gelin oluşturmaktadır. Elde edilen veriler içerik analizine tabi tutularak tematik olarak kodlanmıştır. MAXQDA yazılımı aracılığıyla veriler tema, kategori ve koodlara ayrılarak değerlendirilmiş. Elde edilen veriler tümevarımsal yorumsayıcı yaklaşımla betimsel olarak yorumlanmış, birebir katılımcı görüşlerine yer verilmiştir. Yeni gelinlerin kıyafet tercihlerinde gösterişçi tüketim motivasyonlarının doğrudan etkili olduğu görülmüştür. İçsel motivasyonların yeni gelinlerin gösterişçi tüketim davranışlarında daha etkili olduğu belirlenmiştir. Gelinler bireysel estetik ve beğeni ile çevre baskısı arasında kaldıklarında hem kendi tatminlerini sağlamak hem de çevrenin beklentilerini karşılamak amacıyla gösterişçi tercihlere yönelmiştir. Çoklu kıyafet değişimi ve abartılı organizasyonlar maddi ve mental yük oluşturmuş; gösterişçi tüketim yeni gelinlere bireysel tatmin ve prestij sağlarken aynı zamanda yorgunluk ve ekonomik zorluk oluşturmuştur. Kına gecesi organizasyonları bireylerin hem duygusal tatmin hem de toplumsal görünürlük arayışlarını bir arada gerçekleştirdiği çok katmanlı bir tüketim sahnesi haline gelmiştir. Bu bağlamda kıyafet tercihlerinin yalnızca moda ve estetik ile değil, aynı zamanda kültürel kimlik, sosyal statü, sosyal prestij ve bireysel psikolojiyle doğrudan ilişkili olduğu ortaya konulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Gösterişçi tüketim, kına gecesi, kına kıyafeti, sosyal statü, sosyal prestij.
Referanslar
Açıkalın, S., & Erdoğan, L. (2004). Veblen’ci gösteriş amaçlı tüketim. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 4(7), 1-18. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/289612
Akman Dömbekci, H., & Erişen, M. A. (2022). Nitel araştırmalarda görüşme tekniği. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(Özel Sayı 2), 141-160. https://doi.org/10.18037/ausbd.1227330
Arslan, M. (2012). Araştırma yöntem ve teknikleri. Harran üniversitesi Birecik Meslek Yüksekokulu ders notları.
Aslay F., Ünal, S., ve Akbulut, Ö. (2013) Materyalizmin statü tüketimi üzerindeki etkisini belirlemeye yönelik bir araştırma. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 27, Sayı: 2, ss. 43-62. https://search.trdizin.gov.tr/en/yayin/detay/160494
Bakır, U., & Çelik, M. (2013). Tüketim toplumuna eleştirel bir yaklaşım: kültür bozumu ve yıkıcı reklamlar. Selçuk İletişim, 7(4), 46-63. https://doi.org/10.18094/si.73814
Baştok Özkan, G. (2016). Türkiye’de tüketim kültürü çerçevesinde yeniden şekillenen evlilik ritüelleri üzerine bir inceleme. İstanbul Arel Üniversitesi İletişim Çalışmaları Dergisi, 5(10), 13-35. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/478892
Baudrillard, J. (2012). Tüketim toplumu söylenceleri/yapıları (5. Baskı). (Çevirenler: Hazal Deliçaylı, Ferda Keskin). İstanbul: Ayrıntı Yayınevi.
Bocock, R. (2009). Tüketim (Çeviren: İrem Kutluk). Ankara: Dost Yayınevi.
Boğa, Ö., & Başcı, A. (2016). Ağızdan ağıza pazarlamanın gösterişçi tüketim üzerine etkisi. Öneri Dergisi, 12(45), 463-489. https://doi.org/10.14783/od.v12i45.1000020022
Boylu, D. (2023). Lüks tüketim algısı ve marka tercihi üzerine bir araştırma. Uluslararası Akademik Yönetim Bilimleri Dergisi, 9(14), 43–66. https://doi.org/10.51947/yonbil.1345753
Çetiner, M. (2024). Postmodern tüketim aracı olarak moda olgusu ve tasarımı. Art-E, 17(34), 717–737. https://doi.org/10.21602/sduarte.1553294
Çınar, R., & Çubukcu, İ. (2009). Tüketim toplumunun şekillenmesi ve tüketici davranışları -karşılaştırmalı bir uygulama-. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 13(1), 277-300. https://dergipark.org.tr/en/pub/ataunisosbil/article/38116
Derdiçok, N. S. (2023). Paketleşen bir gelenek: kent ortamında evlenme ile ilgili uygulamalar. Çankırı Karatekin Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi ÇAKÜTAD, 3 (1). 57-81. https://dergipark.org.tr/en/pub/cakutad/article/1297287
Duman, M. Z. (2018). Tüketim sosyolojisi (2. baskı). Ankara: Anı Yayıncılık.
Durutürk, C. (2008). Törensel tüketim, sınıf ve gelenek: Türkiye’deki evlilik törenlerine sosyolojik bir bakış. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 25(1). 37-55. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/607113
Ersoy, Z. (2019). Düğün hazırlığı sürecinde organizasyon şirketlerinin tercih edilme nedenleri: Sakarya ili örneği Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Sakarya üniversitesi, İşletme enstitüsü, Sakarya.
Güleç, C. (2015). Thorstein Veblen ve gösterişçi tüketim kavramı. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(38), 62-82. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/219663
Kağıtçıbaşı, Ç. (2013). Günümüzde insan ve insanlar: sosyal psikolojiye giriş (15. Baskı). İstanbul: Evrim.
Keha, M. (2017). 19. Yüzyılda düğünlerde yapılan israf ve buna karşı alınan tedbirler. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 21(4), 1283-1296 https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/405759
Kır, E. ve Cengiz, E. (2022). Türk evlilik törenlerinde gösterişçi tüketim motivasyonlarının incelenmesi: yeni evli kadınlar üzerine nitel bir araştırma, Tüketici ve Tüketim Araştırmaları Dergisi, 14(2), 555-596 Doi: 10.15659/ttad.14.2.160
Marx, W. D. (2024). Statü ve kültür: Toplumsal statü arzumuz zevk, kimlik, sanat, moda ve sürekli değişimi nasıl yaratır? (Çeviren: Selin Saraçoğlu Bayraklı). İstanbul: The Kitap.
Özkan Pir, E. (2017). Çok katlı pazarlamada gösteriş amaçlı tüketimin tekrar satın almaya etkisinde çevre bilincinin rolü. Yayımlanmamış doktora tezi, İstanbul Aydın üniversitesi, Sosyal bilimler enstitüsü, İstanbul. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=C8D1gGeIUJmFWL4Z6tVM9w&no=UNxeo6RgCyaYrl8KTXGOPA
Senemoğlu, O. (2017). Tüketim, tüketim toplumu ve tüketim kültürü: karşılaştırmalı bir analiz. İnsan ve İnsan, 4(12), 66-86. https://doi.org/10.29224/insanveinsan.313030
Tekin, G. (2021). Geleneğin mekânsal ve işlevsel değişimi bağlamında Hamamönü kına konakları ve kına gecesi organizasyonları. Ankara Araştırmaları Dergisi. 2021; 9(1): 71-88 DOI: 10.5505/jas.2021.21043
Türkan, K. (2022). Bir düğün iki kına: Burdur’da kına ritüeli. 15. Uluslararası Dil, Edebiyat ve Kültür Araştırmaları Kongresi, Burdur, Türkiye. https://www.researchgate.net/publication/378774787_Bir_Dugun_Iki_Kina_Burdur%27da_Kina_Ritueli
Vatandaş, C. (2022). Modern çöküş: İnsanın modern halleri (8. baskı). Pınar Yayıncılık.
Veblen, T. (2014). Aylak sınıfının teorisi (Günsel E.). Ankara: Tutku Yayınevi.
Volkan, B. (2016) Tüketici Sosyalleşmesi Bağlamında Sosyal Medyanın Materyalizm ve Gösteriş Tüketimi Üzerindeki Etkisi: Antakya Örneği. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Mustafa Kemal üniversitesi, Sosyal bilimler enstitüsü, Hatay. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=nVlzLHPVwJBNjH6JBoqTXQ&no=kpkQX34YkHquYvCEUvrHmQ
Yağlı, S. (2013). Gündelik hayatın bir alanı olarak moda aracılığıyla kültürün yeniden inşası, İstanbul Arel Üniversitesi İletişim Fakültesi İletişim Çalışmaları Dergisi. 3 (4), 37-63. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/371378
Yardımcı, M. (2008). Geleneksel kültürümüzde ve aşıkların dilinde kına. Folklor/Edebiyat, 14(54), 81-93.
Yıldıran Önk, Ü., & Gökaliler, E. (2020). Yerli Dizilerde Geçiş Ritüelleri: Kına Gecesi Örneği. Folklor/Edebiyat, 26(103), 671-690. https://doi.org/10.22559/folklor.1226
Yılmaz, Ş. (2020). Kına gecesi ritüelinde anlamsal işleyiş: Çağrışımlar, düşünyapılar, dönüşümler. Milli Folklor, 16(125), 163–176. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1030936
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Anadolu Kültürel Araştırmalar Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
