A Theoretical Analysis on Turkey-Middle East Relations in Line With The Neorealist Approach (1923-1960)
DOI:
https://doi.org/10.63556/ankad.v10i3.352Keywords:
International Relations, Turkish Foregin Policy, Political History, Neorealist Approach, Middle EastAbstract
The defeat of the Central Powers in World War I resulted in expansionist and colonialist tendencies among the Allied powers. Occupation attempts and secession movements began in the territories held by the Ottoman Empire, and the state entered a period of disintegration. As a result of the struggle for independence initiated by the War of Independence, the Republic of Türkiye was established. Policies aimed at preserving independence were pursued. These policies helped Türkiye both ensure its own security and maintain its influence in the region. Efforts were made to develop relations with Western states. This also influenced Türkiye’s Middle East policy, leading it to adopt a pro-Western policy. One approach applied when analyzing a state’s foreign policy is the neorealist approach. This approach is one of the theoretical methods used to understand the behavior of states and the functioning of the international system in international relations. This approach, also called structural realism, was highlighted by Kenneth Waltz in the 1970s.
The aim of this study is to analyze Türkiye’s foreign policy in the Middle East between 1923 and 1960, in line with the neorealist approach. This research is a qualitative study based on literature review and textual analysis. The study demonstrates that security concerns, a policy of balance, and regional and global cooperation were prominent issues in the foreign policy of the period. Furthermore, it concludes that Türkiye’s affiliation with the Western alliance has led to conflict with the prevailing dynamics in the region, leading to its withdrawal from the region. Another conclusion of the study is that it can help researchers form the basis for future predictions in studies on Türkiye’s Middle East policies.
References
Ahmad, F. (1996). Demokrasi Sürecinde Türkiye (1945-1980). İstanbul: Hil Yayınları.
Ahmad, F. (2010). Bir Kimlik Peşinde Türkiye. İstanbul, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
Akşin, S. (1998). Ana Çizgileriyle Türkiye’nin Yakın Tarihi 1789-1980. Ankara: İmaj Yayıncılık.
Akşin, S. (2022). Kısa 20. Yüzyıl Tarihi. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
Arı, T. (2013). Uluslararası İlişkiler ve Strateji. Bursa: Marmara Kitap Merkezi.
Armaoğlu, F. (2014). 20.Yüzyıl Siyasi Tarihi 1914-1995. İstanbul: Timaş Yayınları.
Aydın, M. (2004). Uluslararası İlişkilerin “Gerçekçi” Teorisi: Kökeni, Kapsamı, Kritiği. Uluslararası İlişkiler, 1(1), 33-60.
Bağcı, H. (1990). Demokrat Parti Dönemi Dış Politikası. Ankara: İmge Kitabevi.
Bilgin, M. S. (2016). İki Savaş Arası Dönemde Türkiye’nin Ortadoğu Politikası. Gazi Akademik Bakış, 9(18), 33-44.
Bostanoğlu, B. (2008). Türkiye ABD İlişkilerinin Politikası. Ankara: İmge Kitabevi.
Bozdağlıoğlu, Y. & Özen, Ç. (2004). Liberalizmeden Neoliberalizme Güç Olgusu ve Sistemik Bağımlılık, Uluslararası İlişkiler, 1(4), 59-79.
Boztemur, R. (2011). Arap İsyanı 1916-1918. Mülkiye Dergisi, 35(272), 61-80.
Çetiner, Y. T. (1995). The Bagdat Pact: An Anglo-American Quest For Policy in The Middle East, (master dissertation). Erişim adresi https://repository.bilkent.edu.tr/server/api/core/bitstreams/622da9f2-cf22-4efa-aaab-922c2e775f2b/content.
Davison, R. H. (1963). Where is the Middle East?. In R. H. Nolte (Ed.), The modern Middle East (pp. 17-18). Atherton.
Davutoğlu, A. (2011). Küresel Bunalım. İstanbul: Küre Yayınları.
Donnelly, J. (2000). Realism and international relations. Cambridge University Press.
Dedeoğlu, B. (2014). Uluslararası Güvenlik ve Strateji. İstanbul: Barış Kitabevi.
Deveci, C. (2022). Ortadoğu bölümünün kuruluşu ve Kahire Konferansı’nda Emir Abdullah’ın geçici süreliğine Ürdün’e yönetici atanması. SDÜ Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, (55), 42-58.
Erendil, M. (1992). Çağdaş Orta Doğu Olayları. Ankara: Genel Kurmay Basımevi.
Erhan, Ç. (2010). Türk Dış Politikası’nın Güncel Sorunları. Ankara: İmaj Yayınevi.
Erhan, Ç. (2018). ABD ve NATO’yla İlişkiler, Oran, B. (Ed.), Türk Dış Politikası Kurtuluş Savaşından Bugüne Olgular, Belgeler, Yorumlar Cilt I: 1919-1980 içinde (s. 522-575), İstanbul: İletişim Yayınları.
Eyicil, A. (2004). Atatürk Devrinde Türkiye’nin Balkan Politikası. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, 20(59), 335-367.
Fırat, M., Kürkçüoğlu Ö. (2018). Orta Doğu’yla İlişkiler, Oran, B. (Ed.), Türk Dış Politikası Kurtuluş Savaşından Bugüne Olgular, Belgeler, Yorumlar Cilt I: 1919-1980 içinde (s.194-203), İstanbul: İletişim Yayınları.
Giritli, İ. (1988). Günümüzde Orta Doğu, Süper Güçler, Üçüncü Dünya ve Türkiye. İstanbul: Filiz Kitabevi.
Gönlübol, M. ve Kürkçüoğlu, Ö (1985). Atatürk Dönemi Türk Dış Politikasına Genel Bir Bakış. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi,1, sy. 2 (Mart 1985), 451-474.
Gönlübol, M. (1996). Olaylarla Türk Dış Politikası (1915-1995). Ankara: Siyasal Kitabevi.
Hale, W. (2003). Türk Dış Politikası 1774-2000. (Çev. Demir, P). İstanbul: Mozaik Yayınları.
İleri, İ. (2005). Türkiye’nin Dış Politikası, Ankara Üniversitesi Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, 9(35), 375-381
İnalcık, H. (2016). Osmanlı ve Modern Türkiye. İstanbul: Timaş Yayınları.
Kamel, A. (2014). 1923’ten Günümüze Türk Dış Politikası ve Diplomasisi. İstanbul: İnkılap Kitabevi.
Kantarcı, Ş. (2012). Soğuk Savaş Sonrası Uluslararası Sistem: Yeni Sürecin Adı: Koalisyonlar Dönemi mi?. Güvenlik Stratejileri Dergisi, 8(16), 47-85.
Karabulut, B. (2011). Küreselleşme Sürecinde Güvenliği Yeniden Düşünmek. Ankara: Barış Kitabevi.
Karabulut, B. (2014). Birinci Dünya Savaşı ve Uluslararası İlişkilerde İdealizmin Yükselişi. Gazi Akademik Bakış, 8(15), 57-72.
Karpat, K. (2012). Türk Dış Politikası Tarihi. İstanbul: Timaş Yayınları.
Lewis, B. (1998). Modern Türkiye’nin Doğuşu. (Çev. Kıratlı, M). Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
Kılınç, R. (2016). İdeoloji ve Dış Politika: Türkiye'de Kemalist (1930-1939) ve İslamcı (2011-2015) Dış Politikaların Karşılaştırmalı Bir Analizi. Uluslararası İlişkiler, 13(52), 67-88.
Kili, S. (1998). Atatürk Devrimi Bir Çağdaşlaşma Modeli. Ankara: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
Kiraz, S. (2020). Menderes Dönemi Türk Dış Politikasının NATO Üyeliği ve Bağdat Paktı’nın Kurulması Örnekleri Üzerinden Analizi. Turkish Studies - Economy, 15(1), 309-321.
Kösebalaban, H. (2014). Turkish Foreign Policy: Islam, Nationalism and Globalization. (Çev. İnanç, H). Ankara: BigBang Yayınları.
Mahan, A. T. (1902). The Persian Gulf and international relations. National Review, 40, 27-45. https://archive.org/details/sim_the-national-review-1883_1902-09_40_235/page/18/mode/2up
Özer, M. A. (2009). Avrupa Birliğine Tam Üyeliğin Eşiğinde Türkiye. Celal Bayar Üniversitesi, İ.İ.B.F. Yönetim ve Ekonomi, 16(1), 89-105.
Papuççular, H. (2023). Cumhuriyetin Dış Politikası: Olaylar, Aktörler, Kurumlar 1923-2023. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
Sander, O. (2014). Siyasi Tarih 1918-1994. Ankara: İmge Kitabevi.
Sanjian, A. (1997). The Formulation of the Baghdad Pact. Middle Eastern Studies, 33 (2), 226-266.
Serbest, M. B. (2003). Soğuk Savaş Döneminde ABD’nin (1945-1975) Orta Doğu Politikası: Gücün Hukuka Üstünlüğü. (Doktora tezi, T.C. İstanbul Üniversitesi, İstanbul.) Erişim adresi https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=0i8nl9MYkDywOR9dmOwU6Q&no=KcCsE7Ff0b9tTwbS0u_xag
Serbest, M. B. (2016). Bağdat Paktı’nın Kuruluş Süreci ve Gelişiminde Türkiye’nin Rolü. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(3), 401-424.
Sinkaya, B. (2011). Geçmişten Günümüze Türkiye’nin Ortadoğu Politikası ve Batı Etkisi. Adam Akademi Sosyal Bilimler Dergisi, 1(1), 79-100.
Sisav, (1992). Ortadoğu ve Geleceği. İstanbul: Siyasi ve Sosyal Araştırmalar Vakfı (SİSAV) Yayınları.
Sönmez, Ş. (2010). Cezayir Bağımsızlık Hareketinin Türk Basınına Yansımaları (1954-1962). ZKÜ. Sosyal Bilimler Dergisi, 6(12), 289-318.
Şahin, M. (2012). Orta Doğu ile İlişkiler, Çakmak, H. (Ed.), Türk Dış Politikası 1919-2012 içinde (s. 484-498), Ankara: Barış Platin Kitap.
Tellal, E. (2005). Türk Dış Politikası’nda Avrasya Seçeneği. Uluslararası İlişkiler, 2(5), 49-70.
Tokatlı, S. G. (2022). Klasik Realizm ve Neorealizm Kuramının İncelenmesi: Devlet Kavramına Yönelik Analiz. Ufuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(21), 122-141.
Tuncer, H. (2021). Atatürk Döneminde Türk Dış Politikası. İstanbul: Sia Kitap
Tür, Ö. & Salık, N. (2017). Uluslararası İlişkilerde “Küçük Devletler”: Gelişimi, Tanımı, Dış Politika ve İttifak Davranışları. Uluslararası İlişkiler,14(53), 3-22.
Türkmen, İ. (2017). 1950’li Yıllarda Türk Dış Politikası. Kekevi, S. (Ed.), Tekinsoy, Y. E. (Ed.), Türkmen, İ. (Ed.), Türk Dış Politikası (1830-1989) içinde (s. 519-585), Ankara: Berikan Yayınevi.
Yergin, D. (2011). The prize: The epic quest for oil, money & power. Free Press. https://www.iwp.edu/wp-content/uploads/2020/06/The-Prize-The-Epic-Quest-for-Oil-Money-and-Power-by-Daniel-Yergin.pdf
Yeşilbursa, B. K. (1999). Turkey’s participation in the middle east command and its admission to NATO, 1950-52. Middle Eastern Studies, 35(4), 70–102. https://doi.org/10.1080/00263209908701287
Yeşilbursa, B. (2001). The American Concept of the “Northern Tier” Defence Project and the Signing of the Turco-Pakistani Agreement, 1953-54. Middle Eastern Studies, 37(3), 59–110. https://doi.org/10.1080/714004409
Uçarol, R. (2013). Siyasi Tarih (1789-2012). İstanbul: Der Yayınları.
Waltz, K. N. (1996). From theory of international politics. In J. A. Vasquez (Ed.), Classics of international relations (pp. 305-308). Prentice Hall.
Waltz, K. N. (1988). The Origins of War in Neorealist Theory. The Journal of Interdisciplinary History, 18(4), 615-628. https://doi.org/10.2307/204817
Zürcher, E. J. (1998). Modernleşen Türkiye’nin Tarihi. İstanbul: İletişim Yayınları.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Journal of Anatolian Cultural Research
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
