Nüzûl and Sürsat Practices as Elements of Campaign Logistics in the Ottoman Empire
DOI:
https://doi.org/10.63556/ankad.v10i3.454Keywords:
Ottoman Empire, campaign logistics, nüzûl, sürsat, military provisioningAbstract
The continuity of the Ottoman military organization and the success of its campaigns largely depended on the existence of an effective logistical system. In this context, the practices of nüzûl and sürsat constituted two fundamental components of classical Ottoman campaign logistics. Nüzûl referred to the in-kind requisition of grain and provisions from districts located along the army’s route during wartime, whereas sürsat denoted a supply mechanism through which foodstuffs, fodder, and other essential goods were procured for military units at officially determined prices. Both practices functioned as fiscal-administrative instruments that not only ensured the continuity of provisioning and supply for the army but also reinforced central authority over the provinces. This study aims to examine the legal foundations, modes of implementation, and historical transformation of nüzûl and sürsat obligations. In particular, it explores the relationship between extraordinary wartime taxation and in-kind liabilities, while assessing the economic and social impact of these practices on the reaya. Furthermore, the study analyzes the changes in the collection and execution of these obligations in light of rising campaign costs and the increasing monetization trends from the seventeenth century onward. Based on archival documents and relevant scholarship, this evaluation demonstrates that nüzûl and sürsat were not merely methods of military provisioning but also flexible fiscal instruments employed by the Ottoman treasury during periods of financial strain. Accordingly, the study seeks to contribute to the field by addressing the fiscal and social dimensions of Ottoman campaign logistics within a comprehensive analytical framework.
References
Ágoston, G. (2012). Osmanlı’da strateji ve askerî güç (M. F. Çalışır, Çev.). İstanbul: Timaş Yayınları.
Akdağ, M. (1999). Türk halkının dirlik ve düzenlik kavgası: Celâlî isyanları. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA). Cevdet-Askeriye, 251/10484.
Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA). Cevdet-Askeriye, 570/23961.
Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA). Cevdet-Askeriye, 876/37606.
Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA). Cevdet-Askeriye, 1107/48963.
Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA). Cevdet-Maliye, 751/30615.
Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA). Cevdet-Nâfia, 21/1019.
Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA). Maliyeden Müdevver, nr. 5311.
Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA). Maliyeden Müdevver, nr. 23217.
Ertaş, M. Y. (1999). Osmanlı Devleti’nde sefer organizasyonu. G. Eren (Ed.), Osmanlı (Cilt 6, ss. 690–697).
Ertaş, M. Y. (2000). Mora’nın fethinde Osmanlı sefer organizasyonu (1714–1716) (Yayımlanmış doktora tezi). Marmara Üniversitesi.
Faroqhi, S. (1993). Osmanlı’da kentler ve kentliler. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
Genç, M. (2000). Osmanlı İmparatorluğu’nda devlet ve ekonomi. Ötüken Neşriyat.
Genç, S. (2012). Osmanlı-Safevi savaşlarında sefer organizasyonu ve lojistik (1722–1725) (Yayımlanmamış doktora tezi). Marmara Üniversitesi.
Gökçe, E. (2022). III. Selim döneminde Isparta’nın Osmanlı ordusuna askeri ve Lojistik katkısı: Nizam-ı Cedit askeri ve Mısır seferi örneği. SDÜ Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, (56), 167–201.
Güçer, L. (1964). XVI–XVII asırlarda Osmanlı İmparatorluğu’nda hububat meselesi ve hububattan alınan vergiler. İstanbul: İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Yayınları.
Halaçoğlu, Y. (1981). Osmanlı İmparatorluğu’nda menzil teşkilâtı hakkında bazı mülahazalar. Osmanlı Araştırmaları, 2, 123–132.
Halaçoğlu, Y. (2002). Osmanlılarda ulaşım ve haberleşme (Menziller). Ankara: PTT Genel Müdürlüğü Yayınları.
İnalcık, H. (1959). Osmanlılarda raiyyet rüsumu. Belleten, 23(92), 575–610.
İnalcık, H. (2000). Osmanlı İmparatorluğu’nun ekonomik ve sosyal tarihi (Cilt 1). İstanbul: Eren Yayıncılık.
İşbilir, Ö. (1996). XVII. yüzyıl başlarında Şark seferlerinin iaşe, ikmâl ve lojistik meseleleri (Yayımlanmamış doktora tezi). İstanbul: İstanbul Üniversitesi.
İşbilir, Ö. (202). Osmanlı ordularının iaşe ve ikmâli: I. Ahmed devri İran seferleri örneği. G. Eren (Ed.), Türkler (Cilt 10, ss. 151–163).
Karasar, N. (2005). Bilimsel araştırma yöntemi. İstanbul: Nobel Yayıncılık.
Kurtaran, U. (2012). Osmanlı seferlerinde organizasyon ve lojistik. Turkish Studies, 7(4), 2269–2286.
McGowan, B. (1981). Osmanlı avarız-nüzul teşekkülü 1600-1830. VIII. Türk Tarih Kongresi, II, 1327-1331.
Murphey, R. (1999). Ottoman warfare 1500–1700. Rutgers University Press.
Pamuk, Ş. (2000). İstanbul ve diğer kentlerde 500 yıllık fiyatlar ve ücretler (1469–1998). Ankara: Devlet İstatistik Enstitüsü.
Polat, S. (2018). Osmanlı Devleti’nde nüzul vergisinin teşkili ve gelişimi: XVI–XVII. yüzyıllarda Osmanlı ekonomisini nüzul vergisi üzerinden değerlendirmek. Belleten, 82(295), 829–862.
Sahillioğlu, H. (1991). Avarız. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (Cilt 4, ss. 108–109). İstanbul.
Sevinç, T. (2010). 1695 ve 1696 Avusturya seferlerinde organizasyon ve lojistik (Yayımlanmamış doktora tezi). Marmara Üniversitesi.
Türk Silahlı Kuvvetleri. (1995). Osmanlı devri: Osmanlı İmparatorluğu’nun kara kuvvetlerinin idarî faaliyetleri ve lojistik (1299–1913). (Cilt 3, 7. Kısım).
Türkmen, M. N. (2003). Osmanlı Devleti’nde XVII. yüzyılın son çeyreğinde halkın üzerindeki olağanüstü vergi yükü. Nüsha, 3(9), 193–200.
Yüksel, A. (2005). Osmanlı sefer organizasyonlarına taşradan bir bakış: Sivas şehrinde sefer hazırlıkları (1787–1850) (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Sivas: Cumhuriyet Üniversitesi.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Journal of Anatolian Cultural Research

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.