Yaşam Becerikliliği Ölçeğinin Türkçeye Uyarlanması: Geçerlilik ve Güvenilirlik Çalışması
DOI:
https://doi.org/10.63556/ankad.v10i3.460Anahtar Kelimeler:
Yaşam Becerikliliği- Psikometrik Özellikler- Ölçek UyarlamaÖz
Bireylerin yaşamlarındaki anlam arayışı onları bireysel hedeflerini arzu, istek, ihtiyaç ve beklentileriyle uyumlu hale getirmeye yöneltmiştir. Bu doğrultuda yaşam becerikliliği kavramı bireylerin hayatlarında daha etkin bir hale gelme çabalarının bir ürünüdür ve özellikle stresle başa çıkabilme, öznel refahı ve yaşam tatminini sağlayabilme adına bireylerin bilinçli ve aktif bir rol üstlenmesini ifade eder. Görece güncel bir kavram olan yaşam becerikliliği kavramının belirsizlik ve stresin her geçen gün arttığı günümüz koşullarında giderek daha fazla tartışılacak bir kavram olduğu düşünülmektedir. Bu kapsamda bu araştırmada yaşam becerikliliği kavramı ele alınmış ve bu kavrama yönelik Chen ve arkadaşları (2022) tarafından geliştirilen 9 madde ve 3 boyuttan oluşan ölçeğin Türkçe uyarlaması yapılmıştır. Uyarlama çalışması kapsamında Çalışma 1 ve Çalışma 2 olmak üzere iki farklı örneklemden elde edilen veriler kullanılmıştır. Çalışma 1’de 18 yaş üstü çalışmayan bireylerden elde edilen 182 veri ile ölçeğin ön kabul geçerlilik ve güvenilirlik analizleri yapılmıştır. Çalışma 2’de hizmet sektöründe çalışan 18 yaş üstü yetişkinlerden elde edilen 171 veri ile ölçek uyarlamaya ilişkin tamamlayıcı analizler gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizleri SPSS ve AMOS paket programlarıyla gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgulardan orijinalinde olduğu gibi 9 madde ve 3 boyuttan oluşan ölçeğin güvenilirlik ve geçerlilik kriterlerini sağladığı gözlenmiştir. Dolayısıyla ölçeğin psikometrik özellikleri itibariyle Türkiye’deki çalışmalarda kullanılabileceği sonucuna varılmıştır.
Referanslar
Babadağ, M. (2020). İş becerikliliğinin işe yabancılaşma üzerindeki etkisi. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 55(2), 1111-1128. https://doi.org/10.15659/3.sektor-sosyal-ekonomi.20.05.1293
Baumeister, R. F., & Vohs, K. D. (2002). The pursuit of meaningfulness in life. In C. R. Snyder & S. J. Lopez (Eds.), Handbook of positive psychology (pp. 608–618). Oxford University Press.
Brislin, R. W., Lonner, W. J., & Thorndike, R. M. (1973). Cross-cultural research methods. John Wiley & Sons.
Chen, S. (2024). Life crafting: Creating a meaningful life (Doctoral dissertation, Eindhoven University of Technology). Eindhoven University of Technology.
Chen, S., van der Meij, L., van Zyl, L. E., & Demerouti, E. (2022). The life crafting scale: Development and validation of a multidimensional meaning-making measure. Frontiers in Psychology, 13, 795686. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.795686
de Bloom, J., Vaziri, H., Tay, L., & Kujanpää, M. (2020). An identity-based integrative needs model of crafting: Crafting within and across life domains. Journal of Applied Psychology, 105(12), 1423–1446. https://doi.org/10.1037/apl0000495
de Jong, E. M., Ziegler, N., & Schippers, M. C. (2020). From shattered goals to meaning in life: Life crafting in times of the COVID-19 pandemic. Frontiers in Psychology, 11, 577708. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.577708
DeCarlo, L. T. (1997). On the meaning and use of kurtosis. Psychological methods, 2(3), 292.
Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2008). Facilitating optimal motivation and psychological well-being across life’s domains. Canadian Psychology, 49(1), 14–23. https://doi.org/10.1037/0708-5591.49.1.14
Dekker, I., de Jong, E. M., Schippers, M. C., de Bruijn-Smolders, M., Alexiou, A., & Giesbers, B. (2020). Optimizing students’ mental health and academic performance: AI-enhanced life crafting. Frontiers in Psychology, 11, 1063. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.01063
Demerouti, E., Hewett, R., Haun, V., De Gieter, S., Rodríguez-Sánchez, A., & Skakon, J. (2020). From job crafting to home crafting: A daily diary study among six European countries. Human Relations, 73(7), 1010–1035. https://doi.org/10.1177/0018726719848809
Deniz, V., Selçuk, E. T., & Kerse, G. (2025, Aralık 14–16). Yaşam becerikliliği davranışı üzerine kavramsal bir değerlendirme. El Ruha 14th International Conference on Scientific Research, Şanlıurfa, Türkiye.
Geurts, S. A. E., & Demerouti, E. (2003). Work/non-work interface: A review of theories and findings. In M. J. Schabracq, J. A. M. Winnubst, & C. L. Cooper (Eds.), The handbook of work and health psychology (2nd ed., pp. 279–312). Wiley.
Gürbüz, S. (2019). AMOS ile Yapısal Eşitlik Modellemesi. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Gürbüz, S., & Şahin, F. (2018). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
Hair, J. F., Hult, G. T. M., Ringle, C. M., Sarstedt, M., Danks, N. P., & Ray, S. (2021). Partial least squares structural equation modeling (PLS-SEM) using R: A workbook. Springer international publishing.
Hobfoll, S. E. (1989). Conservation of resources: A new attempt at conceptualizing stress. American Psychologist, 44(3), 513–524. https://doi.org/10.1037/0003-066X.44.3.513
Ingusci, E., Angelelli, M., Sternativo, G. A., Catalano, A. A., De Carlo, E., Cortese, C. G., & Ciavolino, E. (2024). A higher-order life crafting scale validation using PLS-CCA: the Italian version. Behaviormetrika, 51(1), 359-387. https://doi.org/10.1007/s41237-023-00209-y
Kerse, G. (2017). İş becerikliliği (job crafting) ölçeğini Türkçe’ye uyarlama ve duygusal tükenme ile ilişkisini belirleme. İşletme Araştırmaları Dergisi, 9(4), 283–304. https://doi.org/10.20491/isarder.2017.332
Kerse, G., & Babadag, M. (2019). Dönüştürücü liderliğin iş becerikliliği üzerindeki etkisi: Akademisyenler üzerinde bir uygulama. İş ve İnsan Dergisi, 6(2), 133-143. https://doi.org/10.18394/iid.504889
Kline, P. (2014). An easy guide to factor analysis. Routledge.
Kruglanski, A. W., Jasko, K., Milyavsky, M., Chernikova, M., Webber, D., Pierro, A., & Di Santo, D. (2018). Cognitive consistency theory in social psychology: A paradigm reconsidered. Psychological Inquiry, 29(2), 45–59. https://doi.org/10.1080/1047840X.2018.1480619
Martela, F., Ryan, R. M., & Steger, M. F. (2018). Meaningfulness as satisfaction of autonomy, competence, relatedness, and beneficence: Comparing the four satisfactions and positive affect as predictors of meaning in life. Journal of Happiness Studies, 19(5), 1261–1282. https://doi.org/10.1007/s10902-017-9869-7
Napier, A. D., Slemp, G. R., & Vella-Brodrick, D. A. (2024a). Crafting one’s life and its relationship with psychological needs: A scoping review. Applied Research in Quality of Life, 19(4), 2063–2101. https://doi.org/10.1007/s11482-024-10322-z
Napier, A. D., Slemp, G. R., & Vella-Brodrick, D. A. (2024b). Life crafting and self-determination: An intervention to help emerging adults create an authentic and meaningful life. Emerging Adulthood, 12(4), 629–647. https://doi.org/10.1177/21676968241252196
Napier, A. D., Slemp, G. R., & Vella-Brodrick, D. A. (2025). Life crafting: Pilot-testing an online, multidimensional meaning in life intervention for emerging adults. International Journal of Applied Positive Psychology, 10(2), 32–48. https://doi.org/10.1007/s41042-025-00224-2
Petrou, P., & Bakker, A. B. (2015). Crafting one’s leisure time in response to high job strain. Human Relations, 69(2), 507–529. https://doi.org/10.1177/0018726715590453
Rönkkö, M., & Cho, E. (2022). An updated guideline for assessing discriminant validity. Organisational Research Methods, 25 (1), 6-14. https://doi.org/10.1177/1094428120968614
Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2000). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being. American Psychologist, 55(1), 68–78. https://doi.org/10.1037/0003-066X.55.1.68
Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2017). Self-determination theory: Basic psychological needs in motivation, development, and wellness. Guilford Press.
Schippers, M. C., & Ziegler, N. (2019). Life crafting as a way to find purpose and meaning in life. Frontiers in Psychology, 10, 2778. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2019.02778
Snir, R., & Harpaz, I. (2002). Work–leisure relations: Leisure orientation and the meaning of work. Journal of Leisure Research, 34(2), 178–203. https://doi.org/10.1080/00222216.2002.11949970
Taherdoost, H. (2016). Validity and reliability of the research instrument; how to test the validation of a questionnaire/survey in a research. International Journal of Academic Research in Management (IJARM), 5(3), 28-36.
Tims, M., & Bakker, A. B. (2010). Job crafting: Towards a new model of individual job redesign. SA Journal of Industrial Psychology, 36(2), 1–9. https://doi.org/10.4102/sajip.v36i2.841
van Zyl, L. E., Custers, N. C., Dik, B. J., van der Vaart, L., & Klibert, J. (2023). The holistic life-crafting model: A systematic literature review of meaning-making behaviors. Frontiers in Psychology, 14, 1271188. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1271188
van Zyl, L. E., Zondervan-Zwijnenburg, M. A., Dickens, L. R., & Hulshof, I. L. (2020). Exploring meaning in life through a brief photo-ethnographic intervention using Instagram: A Bayesian growth modelling approach. International Review of Psychiatry, 32(7–8), 723–745. https://doi.org/10.1080/09540261.2020.1809357
Wong, P. T. P. (2020). Existential positive psychology and integrative meaning therapy. International Review of Psychiatry, 32(7–8), 565–578. https://doi.org/10.1080/09540261.2020.1777047
Wrzesniewski, A., & Dutton, J. E. (2001). Crafting a job: Revisioning employees as active crafters of their work. Academy of Management Review, 26(2), 179-201.
Yalap, O., Sobacı, F., Baygın, E., & Ünüvar, H. (2021). İş becerikliliği, duygusal bağlılık ve örgüt temelli öz saygının lider-üye etkileşimi kapsamında incelenmesi. İşletme Araştırmaları Dergisi, 13(2), 1647-1665. https://doi.org/10.20491/isarder.2021.1221
Yıldırım, M. (2022). İş becerikliliği kavramına ilişkin boşlukların sosyal ağ analizi ile tespit edilmesi. Kafkas Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(26), 768-788. https://doi.org/10.36543/kauiibfd.2022.032
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Anadolu Kültürel Araştırmalar Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
