Küresel Finansal Piyasalarda Kriz Dönemlerinde Bağlantılılık: TVP-VAR ve BSTS Yaklaşımları
DOI:
https://doi.org/10.63556/ankad.v10i1.328Anahtar Kelimeler:
Covid 19- Rusya Ukrayna Savaşı- TVP VAR- BSTSÖzet
Bu çalışmanın amacı, Covid-19 ile Rusya-Ukrayna savaşı ve 2024 ve sonrasında yaşanan ekonomik ve politik belirsizlik dönemlerinde, küresel finansal piyasalar arasındaki oynaklık yayılımını ve nedensellik ilişkilerini incelemektir. Bu amaca yönelik olarak, 01.01.2018-13.07.2025 dönemine ait günlük MSCI endeks verileri kullanılarak zamanla değişen ilişkileri modellemek için Zamanla Değişen Parametreli Vektör Otoregresyonu (TVP-VAR, Time-Varying Parameter Vector Autoreression Model) analizi ve nedensellik yapısını ortaya koymak için Bayesyen Yapısal Zaman Serisi (BSTS, Bayesian Structural Time Series) yöntemleri kullanılmıştır. TVP-VAR analiz sonuçları, özellikle pandemi ve savaş döneminde oynaklık yayılımının kısa vadede yoğunlaştığını, ancak son dönemde yaşanan ekonomik ve politik belirsizlik dönemlerinde kısa vadeli şokların uzun vadeye sarktığını göstermektedir. Ayrıca EM ve World endekslerinin net bilgi yayıcı olduğunu, en yüksek bilgi alıcısının Asia endeksi olduğu ve onu Europe endeksinin takip ettiğini göstermektedir. Diğer yandan, pandemi ve savaş dönemindeki oynaklık yayılımının kısa sürede sönümlendiği, ancak son dönemde yaşanan ekonomik-politik belirsizlik döneminde oynaklık yayılımının kalıcı hale geldiği belirlenmiştir. BSTS analizleri sonucunda elde edilen bulgular incelendiğinde ise, TVP-VAR sonuçlarını doğrular nitelikte olduğu görülmüştür. Kriz dönemlerinde özellikle Asia ve EM endekslerinin daha kırılgan hale geldiği, güven aralıklarının genişlediği ve bu iki piyasanın belirsizliklere karşı daha duyarlı hale geldiği tespit edilmiştir. Bu iki piyasanın dışsal şoklardan negatif yönde etkilendiği belirlenmiştir.
Referanslar
Adekoya, O. B., & Oliyide, J. A. (2021). How COVID-19 Drives Connectedness among Commodity and Financial Markets: Evidence from TVP-VAR and Causality-in-Quantiles Techniques. Resources Policy, 70, 101898. https://doi.org/10.1016/j.resourpol.2020.101898
Alfreedi, A. A. (2019). Shocks and Volatility Spillover between Stock Markets of Developed Countries and GCC Stock Markets. Journal of Taibah University for Science, 13(1), 112-120. https://doi.org/10.1080/16583655.2018.1544348
Antonakakis, N., & Gabauer, D. (2017). Refined Measures of Dynamic Connectedness Based on TVP-VAR. MPRA Paper 78282, University Library of Munich, Germany.
BenSaïda, A., Litimi, H., & Abdallah, O. (2018). Volatility Spillover Shifts in Global Financial Markets. Economic Modelling, 73, 343-353. https://doi.org/10.1016/j.econmod.2018.04.011
Bouteska, A., Buchetti, B., Harasheh, M., & Santoni, A. (2025). Investor Sentiment and Dynamic Connectedness in European Markets: Insights from the Covid-19 and Russia-Ukraine Conflict (No. 3050). ECB Working Paper. doi:10.2866/3541109
Brodersen, K. H., Gallusser, F., Koehler, J., Remy, N., & Scott, S. L. (2015). Inferring Causal Impact using Bayesian Structural Time-Series Models. Ann. Appl. Stat. 9(1) 247-274. https://doi.org/10.1214/14-AOAS788
Carvalho, C., Klagge, N., & Moench, E. (2011). The Persistent Effects of a False News Shock. Journal of Empirical Finance, 18(4), 597-615. https://doi.org/10.1016/j.jempfin.2011.03.003
Cheng, T., Liu, J., Yao, W., & Zhao, A. B. (2022). The Impact of COVID-19 Pandemic on the Volatility Connectedness Network of Global Stock Market. Pacific-Basin Finance Journal, 71, 101678. https://doi.org/10.1016/j.pacfin.2021.101678
Cuadro-Sáez, L., Fratzscher, M., & Thimann, C. (2009). The Transmission of Emerging Market Shocks to Global Equity Markets. Journal of Empirical Finance, 16(1), 2-17.
Diebold, F. X., & Yilmaz, K. (2012). Better to Give than to Receive: Predictive Directional Measurement of Volatility Spillovers. International Journal of forecasting, 28(1), 57-66. https://doi.org/10.1016/j.ijforecast.2011.02.006
Doğru, E. (2023). Rusya-Ukrayna Savaşının Gıda Fiyatları ile Finansal Piyasalar Arasındaki Bağlantılılık Üzerine Etkisi. Bingöl Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 7(2), 63-83. https://doi.org/10.33399/biibfad.1327746
Doğru, E. (2024). Finansal Türbülans Dönemlerinde Gelişmekte Olan Hisse Senedi Piyasaları Arasında Dinamik Getiri Bağlantılılığı. Alanya Akademik Bakış, 8(2), 441-457. https://doi.org/10.29023/alanyaakademik.1314233
Gamba-Santamaria, S., Gomez-Gonzalez, J. E., Hurtado-Guarin, J. L., & Melo-Velandia, L. F. (2019). Volatility Spillovers among Global Stock Markets: Measuring Total and Directional Effects. Empirical Economics, 56(5), 1581-1599. https://doi.org/10.1007/s00181-017-1406-3
Gujarati, D. N., & Porter, D. C. (2009). Basic Econometrics (5th ed.). New York: McGraw-Hill/Irwin.
Guo, X., Lu, X., Mu, S., & Zhang, M. (2024). New Roles for Energy and Financial Markets in Spillover Connections: Context under COVID-19 and the Russia–Ukraine Conflict. Research in International Business and Finance, 71, 102403. https://doi.org/10.1016/j.ribaf.2024.102403
Habiba, U. E., Peilong, S., Zhang, W., & Hamid, K. (2020). International Stock Markets Integration and Dynamics of Volatility Spillover between the USA and South Asian markets: Evidence from Global Financial Crisis. Journal of Asia Business Studies, 14(5), 779-794. https://doi.org/10.1108/JABS-03-2019-0071
Jebran, K., & Iqbal, A. (2016a). Examining Volatility Spillover between Asian Countries’ Stock Markets. China Finance and Economic Review, 4(1), 6. DOI 10.1186/s40589-016-0031-1
Jebran, K., & Iqbal, A. (2016b). Dynamics of Volatility Spillover between Stock Market and Foreign Exchange Market: Evidence from Asian Countries. Financial Innovation, 2(1), 3. DOI 10.1186/s40854-016-0021-1
Kavas, Ü. YB (2025). Finansal Enstrümanların BIST Sürdürülebilirlik Endeksi Üzerindeki Dinamik Etkilerinin TVP-VAR Modeliyle Araştırılması. Mali Çözüm Dergisi, 35, 1201-1225.
Lastauskas, P., & Nguyen, A. D. M. (2024). Spillover Effects of US Monetary Policy on Emerging Markets Amidst Uncertainty. arXiv preprint arXiv:2402.07266.
Li, P., Zhang, P., Guo, Y., & Li, J. (2024). How has the Relationship between Major Financial Markets Changed during the Russia–Ukraine Conflict?. Humanities and Social Sciences Communications, 11(1), 1-20.
Li, W. (2021). COVID-19 and Asymmetric Volatility Spillovers across Global Stock Markets. The North American Journal of Economics and Finance, 58, 101474. https://doi.org/10.1016/j.najef.2021.101474
Li, Y., & Giles, D. E. (2015). Modelling Volatility Spillover Effects between developed Stock Markets and Asian Emerging Stock Markets. International Journal of Finance & Economics, 20(2), 155-177. https://doi.org/10.1002/ijfe.1506
Lubik, T. A., & Matthes, C. (2015). Time-varying Parameter Vector Autoregressions: Specification, Estimation, and an Application. Estimation, and an Application. https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2864239
Morsman, A. S., Camehl, A. M., & Lange, R. J. (2022). A Bayesian Structural Time Series Approach in Exploring the Main Drivers of Bitcoin’s Market Price. Unpublished Master's Thesis. Erasmus University Rotterdam.
Muñoz Henríquez, E. M., Gálvez-Gamboa, F. A., & Sánchez Dávila, E. (2024). Connectedness between Regional Financial Markets: Evidence from Covid-19 and Russia-Ukraine Conflict. Journal of Globalization, Competitiveness and Governability, 18(1), 81-92. DOI:10.58416/GCG.2024.V18.N1.05
Sánchez García, J., & Cruz Rambaud, S. (2023). Volatility Spillovers between Oil and Financial Markets during Economic and Financial Crises: A Dynamic Approach. Journal of Economics and Finance, 47(4), 1018-1040.
Şenol, Z., & Karaca, C. (2022). Covıd-19 Sürecinde Borsalararası Volatilite Yayılımları: Kırılgan Beşli ve Gelişmiş Ülke Piyasaları Örneği. International Journal of Management Economics & Business/Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 18(2). http://dx.doi.org/10.17130/ijmeb.979135
Todorov, G., & Bidarkota, P. (2014). Time-Varying Financial Spillovers from the US to Frontier Markets. Macroeconomics and Finance in Emerging Market Economies, 7(2), 246-283. https://doi.org/10.1080/17520843.2014.919330
Toparlı, E. A., Çatık, A. N., & Balcılar, M. (2019). The Impact of Oil Prices on the Stock Returns in Turkey: A TVP-VAR Approach. Physica A: Statistical Mechanics and its Applications, 535, 122392. https://doi.org/10.1016/j.physa.2019.122392
Wu, Y., Ren, W., Wan, J., & Liu, X. (2023). Time-Frequency Volatility Connectedness between Fossil Energy and Agricultural Commodities: Comparing the COVID-19 Pandemic with the Russia-Ukraine Conflict. Finance Research Letters, 55, 103866. https://doi.org/10.1016/j.frl.2023.103866
Yonis, M. (2011). Stock market co-movement and volatility spillover between USA and South Africa. Unpublished Master's Thesis. UMEA Univesitet https://www.diva-portal.org/smash/get/diva2:523539/fulltext01.pdf 25.08.2025
Zhang, Y., Zhou, L., Liu, Z., & Wu, B. (2025). Spillover of Fear among the US and BRICS Equity Markets during the COVID-19 Crisis and the Russo-Ukrainian Conflict. The North American Journal of Economics and Finance, 75, 102308. https://doi.org/10.1016/j.najef.2024.102308
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Anadolu Kültürel Araştırmalar Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
