Değer Odaklı Sürdürülebilirlik Bağlamında ‘İleri Dönüşüm’: Ortaokul Öğrencilerinin Bilgi-Beceri Gelişimine Yönelik Atölye Süreci Deneyimleri
DOI:
https://doi.org/10.63556/ankad.v10i1.348Anahtar Kelimeler:
Sürdürülebilirlik- Değerler Eğitimi- İleri Dönüşüm- Çevre Eğitimi- Atölye ÇalışmasıÖzet
Değer odaklı sürdürülebilirlik, bireylerin çevresel farkındalıklarını ve duyarlılıklarını artırmak ve onları sürdürülebilirlik konusunda aktif bir şekilde harekete geçmelerini sağlamak adına kritik bir öneme sahiptir. Bu araştırmanın amacı, değer odaklı sürdürülebilirlik anlayışı çerçevesinde hazırlanan ileri dönüşüm atölyesi aracılığıyla ortaokul öğrencilerinin ileri dönüşüm kavramına yönelik bilgi, farkındalık ve becerilerini geliştirmek, çevre duyarlılıklarını artırmak ve atölye sürecine ilişkin deneyimlerini ortaya koymaktır. Araştırmaya, 2023-2024 eğitim öğretim yılında Kocaeli il merkezindeki bir devlet ortaokulunda 6. sınıf seviyesinde öğrenim gören 32 öğrenci katılmıştır. Araştırma, nitel bir yaklaşıma dayanan özgürleştirici/geliştirici/eleştirel eylem araştırması deseni ile tasarlanmış olup, veriler Bil-İste-Öğren (BİÖ) stratejisine yönelik çalışma kâğıtları, hazırlanan etkinliklere ilişkin çalışma yaprakları ve yarı yapılandırılmış atölye çalışmaları sürecinde öğrencilerin bireysel öğrenme kazanımlarını değerlendirmeye yönelik atölye süreci değerlendirme formlarından elde edilmiştir. Elde edilen veriler, içerik analizi tekniğiyle analiz edilmiştir. Analizler sonucunda, öğrencilerin başlangıçta "atık" kavramı hakkında eksik bilgiye sahip oldukları, ancak atölye etkinlikleri sonrasında bu bilginin önemli ölçüde düzeldiği gözlemlenmiştir. Ayrıca, "atık türleri" ve "geri dönüşüm" kavramlarında da önemli gelişmeler yaşanmıştır. Atölye çalışmaları, öğrencilerin ileri dönüşüm kavramına ilişkin doğru bilgi edinmelerine ve tasarruf ile sorumluluk gibi temel sürdürülebilirlik değerlerine yönelik farkındalık geliştirmelerine katkı sağlamıştır. Öğrenciler, ileri dönüşüm yöntemlerini kullanarak çeşitli yaratıcı projeler tasarlamış; bu süreç, onların çevre bilincini güçlendirmesinin yanı sıra yaratıcılıklarını ortaya koymalarına da olanak tanımıştır. Araştırma bulguları, atölye uygulamalarının yalnızca öğrencilerin el becerileri ve yaratıcı düşünme yetilerini desteklemekle sınırlı kalmayıp, aynı zamanda çevresel duyarlılık ve sürdürülebilirlik bilincinin gelişiminde de önemli bir rol oynadığını göstermektedir. Bu tür etkinliklerin, öğrencilerin çevreye yönelik sorumlu tutumlar geliştirmelerine ve sürdürülebilirlik farkındalıklarının artmasına anlamlı düzeyde katkı sunduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Referanslar
Amabile, T. M. (1983). The social psychology of creativity: A componential conceptualization. Journal of Personality and Social Psychology, 45(2), 357–376. https://doi.org/10.1037/0022-3514.45.2.357
Amabile, T. M. (1996). Creativity in context: Update to the social psychology of creativity. Boulder, CO: Westview Press.
Armstrong, C. M., Niinimäki, K., Kujala, S., Karell, E., & Lang, C. (2015). Sustainable product-service systems for clothing: Exploring consumer perceptions of consumption alternatives in Finland. Journal of Cleaner Production, 124, 236–243.
Barr, S. (2007). Factors influencing environmental attitudes and behaviors: A UK case study of household waste management. Environment and Behavior, 39(4), 435–473. https://doi.org/10.1177/0013916505283
Činčera, J., Johnson, B., Kroufek, R., & Šimonová, P. (2020). Values education in outdoor environmental education programs from the perspective of practitioners. Sustainability, 12(11), 4700. https://doi.org/10.3390/su12114700
Cropley, A. J. (1990). Creativity and mental health in everyday life. Creativity Research Journal, 3 (3), 167-178. https://doi.org/10.1080/10400419009534351
Demir, E. & Tufan, A. (2021). Türkiye’de ileri dönüşüm yöntemi ile ürün tasarımı. International Social Sciences Studies Journal, (7) 79, 889-898.
Dempsey, N., Bramley, G., Power, S., & Brown, C. (2009). The social dimension of sustainable development: Defining urban social sustainability. Sustainable Development, 19(5), 289–300. https://doi.org/10.1002/sd.417
Doğan, C. (2021). İnsan merkezli iç mekân tasarımını etkileyen faktörler. Yayımlanmamış doktora tezi, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, İstanbul.
Dunlap, R. E., & Jones, R. E. (2002). Environmental concern: Conceptual and measurement issues. In R. E. Dunlap & W. Michelson (Eds.), Handbook of environmental sociology (pp. 482–524). Greenwood Press.
Fletcher, K., & Grose, L. (2012). Fashion & sustainability: Design for change. London: Laurence King Publishing.
Flowers, J., Rauch, E., & Wierzbicki, M. (2018). Teaching upcycling to impact environmental attitudes. Journal of Technology Education, 30(1), 30–45.
Gardner, G. T., & Stern, P. C. (2002). Environmental problems and human behavior (pp. 205-252). Boston: Allyn and Bacon.
Genç, M. (2015). The project-based learning approach in environmental education. International Research in Geographical and Environmental Education, 24(2), 105–117. https://doi.org/10.1080/10382046.2014.993169
Geyer, R., Jambeck, J. R., & Law, K. L. (2017). Production, use, and fate of all plastics ever made. Science Advances, 3(7), e1700782. https://doi.org/10.1126/sciadv.1700782
Goodland, R. (1995). The concept of environmental sustainability. Annual Review of Ecology and Systematics, 26(1), 1–24. https://doi.org/10.1146/annurev.es.26.110195.000245
Gosser, D. K., & Roth, V. (1998). The workshop chemistry project: Peer-led team-learning. Journal of Chemical Education, 75(2), 185.
Hardin, G. (1968). The tragedy of the commons. Science, 162(3859), 1243–1248. https://doi.org/10.1126/science.162.3859.1243
Khan, M. A. (27-29 march 1995). Sustainable development: The key concepts, issues and implications. Keynote paper given at the international sustainable development research conference, Manchester, UK. Sustainable Development, John Wiley & Sons, Ltd. 3 (2), 63-69. https://doi.org/10.1002/sd.3460030203
Kollmuss, A., & Agyeman, J. (2002). Mind the gap: Why do people act environmentally and what are the barriers to pro-environmental behavior? Environmental Education Research, 8(3), 239–260. Doi: 10.1080/1350462022014540 1
Lumpe, A. T. (2007). Research-based professional development: Teachers engaged in professional learning communities. Journal of Science Teacher Education, 18(1), 125-128. https://www.jstor.org/stable/43156410
McDonough, W., & Braungart, M. (2002). Cradle to cradle: Remaking the way we make things. New York: North Point Press.
Murray, A., Skene, K., & Haynes, K. (2017). The circular economy: An interdisciplinary exploration of the concept and application in a global context. Journal of Business Ethics, 140(3), 369–380. Doi 10.1007/s10551-015-2693-2
OECD. (2019). Waste management and the circular economy in selected OECD countries. Paris: OECD Publishing.
Ogle, D. (1986). K-W-L: A teaching model that develops active reading of expository text. The Reading Teacher, 39, 564-570. http://dx.doi.org/10.1598/RT.39.6.11
Otitoju, M. A., Olawoye, T., Abiola, S. S., Ahmed, S., & Okoma, O. (2023). Plastic waste management and recycling: A review. Journal of Global Social Sciences, 4(16), 60-71.
Resnick, M. (2007). All I really need to know (about creative thinking) I learned (by studying how children learn) in kindergarten. In Proceedings of the 6th ACM SIGCHI Conference on Creativity & Cognition (pp. 1–6). ACM.
Schultz, P. W. (2000). Empathizing with nature: The effects of perspective taking on concern for environmental issues. Journal of Social Issues, 56(3), 391–406. https://doi.org/10.1111/0022-4537.00174
Steg, L., & Vlek, C. (2009). Encouraging pro-environmental behaviour: An integrative review and research agenda. Journal of Environmental Psychology, 29(3), 309–317. https://doi.org/10.1016/j.jenvp.2008.10.004
Sung, K. (2015). A review of upcycling: Current body of literature, knowledge gaps and a way forward. Proceedings of the 17th International Conference on Environmental, Cultural, Economic & Social Sustainability, 28–40.
Sung, K., Cooper, T., & Kettley, S. (2014). Individual upcycling practice: Exploring the possible determinants of upcycling based on a literature review. Sustainable Innovation Conference Proceedings, 237-244.
Tahiroğlu, M., Yıldırım, T., & Çetin, T. (2010). Değer eğitimi yöntemlerine uygun geliştirilen çevre eğitimi etkinliğinin ilköğretim 7. sınıf öğrencilerinin çevreye ilişkin tutumlarına etkisi. Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi, 30, 231-248.
Taşan, M. (2024). Türk eğitim sistemi’nde atık ve geri dönüşüm okuryazarlığı ve bu alanda yapılan eğitsel çalışmaların incelenmesi. Hakkari Eğitim Fakültesi Dergisi, 3(2), 58-79.
Tavşancıl, E. ve Aslan, E. (2001). Sözel, yazılı ve diğer materyaller için içerik analizi ve uygulama örnekleri. Epsilon Yayıncılık.
Teixeira, Z., Morgado, R., Marques, C., Gonçalves, C., Carvalho, P., Cunha, A., & Moreira, C. (2024). What children know and want to know about climate change: A prior-knowledge self-assessment. Environmental Education Research. 30 (12), 2246–2271. https://doi.org/10.1080/13504622.2024.2309581
United Nations Environment Programme (UNEP). (2011). Towards a green economy: Pathways to sustainable development and poverty eradication. UNEP. https://sustainabledevelopment.un.org/index.php?page=view&type=400&nr=126&menu=35
United Nations Environment Programme (UNEP). (2016). Global Waste Management Outlook. United Nations Environment Programme.
Van De Wetering, J., Leijten, P., Spitzer, J., & Thomaes, S. (2022). Does environmental education benefit environmental outcomes in children and adolescents? A meta-analysis. Journal of Environmental Psychology, 81,101782. https://doi.org/10.1016/j.jenvp.2022.101782
Vlek, C., & Steg, L. (2007). Human Behavior and Environmental Sustainability: Problems, Driving Forces, and Research Topics. Journal of social issues, 63(1), 1-19. https://doi.org/10.1111/j.1540-4560.2007.00493.x
Wilson, D. C., Velis, C., & Cheeseman, C. (2006). Role of informal sector recycling in waste management in developing countries. Habitat International, 30(4), 797–808. https://doi.org/10.1016/j.habitatint.2005.09.005
Winter, D., & Koger, S. (2014). The psychology of environmental problems: Psychology for sustainability. Psychology press.
World Commission on Environment and Development (WCED). (1987). Our common future. Oxford University Press.
Yavuz, K. E. (2005). Yeniden yapılanan sınıflar için aktif öğrenme yöntemi. Ceceli Yayınları.
Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
Yurd, M., & Olğun, Ö. S. (2008). Probleme dayalı öğrenme ve bil-iste-öğren stratejisinin kavram yanılgılarının giderilmesine etkisi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 35(35), 386-396.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Anadolu Kültürel Araştırmalar Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
