Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programının Öğrenme Alanı-Beceri İlişkisi Bağlamında Değerlendirilmesi
Anahtar Kelimeler:
Sosyal bilgiler dersi öğretim programı, beceri, öğrenme alanı.Özet
Sosyal bilgiler dersinin, aktif vatandaş yetiştirme amacını taşıması nedeniyle öğretim programında çeşitli
becerilerin yer almasını gerekli hale gelmiştir. Sosyal bilgiler dersi öğretim programında 27 beceri yer almaktadır.
Programda yer alan bu beceriler, öğrencilere akademik yönden katkı sağlamasının yanı sıra yaşama dair bir takım
yeterlilikler de kazanmalarına olanak sağlamaktadır. Öğretim programında yer alan bu beceriler 7 öğrenme alanı
altında yer almaktadır. Bu doğrultuda araştırmanın amacı, sosyal bilgiler dersi öğretim programında yer alan
becerilerin öğretim programında ve öğrenme alanında dağılımının değerlendirilmesidir. Bu bağlamda araştırmada,
nitel model kullanılmıştır. Sosyal bilgiler dersi öğretim programının öğrenme alanı ve beceri dağılım ilişkisi
incelenen bu araştırmanın verileri, doküman inceleme yöntemi ile toplanmıştır. Araştırmada Milli Eğitim
Bakanlığı’nın internet sitesinden ulaşılan sosyal bilgiler dersi öğretim programı (ilkokul ve ortaokul 4., 5., 6. ve 7.
Sınıflar) incelenmiştir. Araştırma verilerinin analizinde, betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Sonuç olarak 4. 5.
6. ve 7. Sınıf öğrenme alanlarında becerilerin eşit bir biçimde dağılımının olmadığı tespit edilmiştir.
Referanslar
Akbaba, B. ve Aksoy, B. (2019). Sosyal Bilgilerde Beceri Eğitimi. Bülent Aksoy, Bülent
Akbaba, Bahadır Kılcan (Ed.). Sosyal Bilgilerde Beceri Eğitimi. İçinde (s.IX-XVII.)
Ankara: Pegem Akademi.
Aydemir, M. (2017). Ortaokul sosyal bilgiler ders kitaplarının ortaokul sosyal bilgiler dersi
öğretim programında yer alan beceriler açısından incelenmesi. International Journal of
Contemporary Educational Studies (IntJCES). 3 (2), 1-17.
Aydemir, M. ve Adamaz, K. (2017). Sosyal bilgiler öğrenci çalışma kitaplarının sosyal bilgiler
dersi öğretim programındaki beceriler açısından incelenmesi. International Journal of
Field Educatıon. 3 (1), 106-119.
Baloğlu Uğurlu, N. ve Aladağ, E. (2015). Mekansal düşünmenin Türkiye’deki sosyal bilgiler
öğretim programındaki yeri ve öğretmenlerin bu beceri hakkındaki görüşleri. Marmara
Coğrafya Dergisi. 32- 22-42.
Beyer, B. K.(2008a). How to teach thinking skills in social studies and history. The Social
Studies, 99(5), 196-201, DOI: 10.3200/TSSS.99.5.196-201.
ÇELİK, A. – KAMIŞ, E. 3(3), 2019, 391-410
Beyer, B. K. (2008b). What research tells us about teaching thinking skills. The Social Studies,
(5), 223-232, DOI: 10.3200/TSSS.99.5.223-232.
Çakıroğlu, A. ve Kuruyer, H. G. (2016). Öğrenme ve öğretim kavramlarının değişimi ve
sonuçları; davranış değiştirme mi, beceri öğretimi mi?. Turkish Studies. 11 (3), 679-688.
Çelik, O. (2014). Sosyal bilgiler ve sınıf öğretmenliği adaylarının girişimcilik bilgi ve beceri
düzeyleri. (Yüksek Lisans Tezi). Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü,
Aydın.
Çelik, A. (2017). “An Analysis on The Skills of Social Studies Teachers For Using Turkish in
Correct, Good and Effective Manners” R. Efe, I. Koleva, E. Atasoy, V. Kotseva (Ed.).
Current Trends in Educational Sciences içinde (s. 29-35). Sofia: St. Kliment Ohridski
University Press.
Çelikkaya, T. (2011). Sosyal bilgiler öğretim programında yer alan becerilerin kazandırılma
düzeyleri: öğretmen görüşleri. Kastamonu Eğitim Dergisi. 19(3), 969-990.
Çelikkaya, T., Yıldırım, T. ve Kürümlüoğlu, M. (2019). Öğrenciler ve sosyal bilgiler
öğretmenlerinin programdaki becerilere ilişkin beceri hiyerarşileri, gerekçeleri ve
önerileri. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(1), 111-132.
Çiçekliyurt, Z. T. (2014). 4. Sınıf sosyal bilgiler dersinde doğrudan verilecek beceri ve
değerlerin kazanılma durumunun değerlendirilmesi. (Yüksek Lisans Tezi). Çanakkale
Onsekiz Mart Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Çanakkale.
Çoban, O. ve Akşit, İ. (2018). 2005 ve 2017 sosyal bilgiler öğretim programlarının öğrenme
alanı, kazanım, kavram, değer ve beceri boyutları açısından karşılaştırılması. Journal of
History Culture and Art Research, 7(1), 479-505.
doi:http://dx.doi.org/10.7596/taksad.v7i1.1395.
Coşkun, N. ve Samancı, O. (2012). İlköğretim 4. ve 5. sınıflarda sosyal beceri düzeyi ile sosyal
bilgiler dersine yönelik tutumların çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Dünyadaki
Eğitim ve Öğretim Çalışmaları Dergisi. 2(1), 32-41.
Ekiz, D. (2015). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Anı yayıncılık.
Elikesik, M. ve Alım, M. (2013). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin empatik becerilerinin bazı
değişkenlere göre incelenmesi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 17
(3), 167-180
ÇELİK, A. – KAMIŞ, E. 3(3), 2019, 391-410
Flick, U. (2004). Design and Process in Qualitative Research U. Flick, E. V. Kardorff, I.
Steinke (Ed.). B. Jenner (Çev.). A Companion To Qualitative Research. İçinde (s. 146-
. London: Sage Publications.
Gelen, İ. (2002). Sınıf öğretmenlerinin sosyal bilgiler dersinde düşünme becerilerini
kazandırma yeterliliklerinin değerlendirilmesi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler
Enstitüsü Dergisi. 10(10), 100-119.
Gelen, İ. (2011). Sosyal bilgiler programındaki düşünme ile ilgili bazı ortak becerilerin
kazanılma düzeyinin belirlenmesi. On dokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi,
(1), 83-106.
Gömleksiz, M. N ve Kan, A. Ü. (2009). Sosyal bilgiler dersi öğretim programının eleştirel
düşünme, yaratıcı düşünme ve girişimcilik becerilerini kazandırmadaki etkililiğinin
belirlenmesi (Diyarbakır İli Örneği). Doğu Anadolu Bölgesi Araştırmaları. 8(1), 39-49.
Heafner, T. (2004). Using technology to motivate students to learn social studies.
Contemporary Issues in Technology and Teacher Education, 4(1), 42-53.
Karnes ,M., Collins , D., Maheady , L., Harper, G. F. and Mallette, B.(1997). Usıng cooperatıve
learnıng strategıes to ımprove lıteracy skılls ın socıal studıes, Reading & Writing
Quarterly: Overcoming Learning Difficulties, 13(1), 37-51, DOI:
1080/1057356970130104
Kaymakçı, S. (2012). Sosyal bilgiler öğretim programında ilişkilendirmeler, Abant İzzet Baysal
Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(2), 273-304.
Koç, H. ve Bulut, İ. (2014). Geştalt kuramının öğrencilerin harita okuma ve yorumlama beceri
düzeyleri üzerine etkisini belirlemeye yönelik bir inceleme. Marmara Coğrafya Dergisi.
, 1-19.
Milli Eğitim Bakanlığı MEB (2018). Sosyal bilgiler dersi öğretim programı (İlkokul ve ortaokul
, 5, 6 ve 7. Sınıflar). http://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/201812103847686-
SOSYAL%20B%C4%B0LG%C4%B0LER%20%C3%96%C4%9ERET%C4%B0M%2
PROGRAMI%20.pdf. Erişim tarihi: 05.06.2019.
Mutluer, C. (2013). Sosyal bilgiler öğretim programında yer alan beceriler hakkında sosyal
bilgiler öğretmen görüşleri (İzmir Menemen Örneği). Turkish Studies. 8(7), 355-362.
ÇELİK, A. – KAMIŞ, E. 3(3), 2019, 391-410
Narin, N. ve Aybek, B. (2010). İlköğretim ikinci kademe sosyal bilgiler öğretmenlerinin
eleştirel düşünme becerilerinin incelenmesi. Ç.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 19
(1), 336-350.
Öner, G. ve Çengelci Köse, T. (2019). Müze ve tarihi mekânlarda değer ve beceri kazandırmaya
yönelik sosyal bilgiler öğretmen adaylarının görüşleri. Turkish History Education
Journal. 8(1), 98-128.
Özensoy, A. U. (2011). Eleştirel okumaya göre düzenlenmiş sosyal bilgiler dersinin eleştirel
düşünme becerisine göre etkisi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 7(2), 13-
Richards, L. ve Richards, T. (1994). “From Filling Cabinet To Computer” A. Bryman, R. G.
Burgess (Ed.). Analyzing Qualitative Data.içinde (s.146-172). London: Rouledge.
Patton, M. Q. (2002). Qualitative research & evaluation methods. Thousand Oak: Sage
Publications.
Samancı, O. ve Uçan, Z. (2015). Sınıf Öğretmeni Adaylarının Sosyal Sorun Çözme Beceri
Düzeylerinin İncelenmesi. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi XIV. Uluslararası
Katılımlı Sınıf Öğretmenliği Eğitimi Sempozyumu (21-23 Mayıs 2015) Özel Sayısı. 152-
Sönmez, Ö. F. ve Aksoy, B. (2012). İlköğretim ikinci kademe öğrencilerinin harita beceri
düzeylerinin belirlenmesi. Turkish Studies. 7(1), 1905-1924.
Sönmez, V. ve Alacapınar, F.G. (2017). Örneklendirilmiş bilimsel araştırma yöntemleri.
Ankara: Anı Yayıncılık.
Türk Dil Kurumu TDK (2019). Güncel Türkçe sözlük. https://sozluk.gov.tr/?kelime=beceri.
Erişim tarihi: 10.10.2019.
Waring, S. M. ve Robinson, K. S. (2010) Developing critical and historical thinking skills in
middle grades social studies, Middle School Journal, 42(1), 22-28, DOI:
1080/00940771.2010.11461747.
Yıldırım, A. ve Şimşek H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin
Yayıncılık.
Zhao, Y. ve Hoge, J. D. (2005) What elementary students and teachers say about social studies,
The Social Studies, 96(5), 216-221, DOI: 10.3200/TSSS.96.5.216-221.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Anadolu Kültürel Araştırmalar Dergisi

Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.







